Nguyên nhân và cách điều trị ngất

Ngất là gì?

Ngất là tình trạng mất ý thức , khởi phát đột ngột , diễn ra trong thời kì rất ngắn và bình phục một cách tự nhiên .

Trong lúc đó , người bệnh hoàn toàn không nhận thức được mọi thứ xung quanh , mất khả năng kiểm soát tư thế và không đáp ứng lại với các kích thích .

Triệu chứng của ngất

Ngất là hệ quả của sự giảm lưu lượng máu não .

Ngất xảy ra đột ngột , không báo trước , lúc người bệnh đang làm việc , đi lại , tập thể dục , gắng sức hay cả khi đứng yên , đi tiểu/đại tiện , ho , hắt hơi , cười , nhìn thấy cảnh đáng sợ , đi đến nơi đông người , nóng bức . . .

Một số trường hợp khác , người bệnh có thể khai báo cảm giác tim đập nhanh , hồi hộp , chóng mặt , choáng váng , đứng không vững . . . ngay trước khi xảy ra ngất .

Triệu chứng của ngất

Khi phát hiện , người bệnh thường trong tư thế té ngã , chấn thương đầu , tay chân . Màu sắc da tái nhợt , bắt mạch rất nhanh hay chậm , không đều , khá thở yếu hay ngưng thở . Lay gọi , kích thích đau , bệnh nhân không giận dữ gì .

Thông thường bất tỉnh chỉ kéo dài vài giây đến vài phút , sau đó người bệnh thức giấc táo lại hoàn toàn , không có bất thường gì . Nếu kéo dài hơn hay bệnh nhân vẫn trong trạng thái u ám , lú lẫn , yếu liệt sau cơn xỉu thì nên nghĩ nguyên nhân khác .

Nguyên nhân của ngất

Có tất cả nguyên nhân gây ra ngất . Lời khai càng chi tiết của bệnh nhân hay người chứng kiến về hoàn cảnh , tư thế xảy ra xỉu sẽ càng giúp cho bác sĩ xác định nguyên nhân nào .

Ngất có 3 nhóm nguyên nhân chính :

Ngất do phản xạ thần kinh - tim là chiếc chết giấc phổ biến , xảy ra trên những người bình thường , trẻ tuổi . Loại này thường hay tái phát khi bệnh nhân vào một hoàn cảnh khăng khăng như môi trường nóng hoặc đông người , uống rượu nhiều , ho , hắt hơi , cười lớn , rặn đi vệ sinh , có cảm xúc mạnh như sợ hãi , đau đớn . . .

Môi trường nóng và đông người có thể gây ngất

Môi trường nóng và đông người có thể gây ngất

Ngất do hạ huyết áp tư thế đứng xảy ra khi bị hao hụt thể tích tuần hoàn trong cơ thể như nôn ói , tiêu chảy , đổ mồ hôi . . . mà lượng nước uống vào không đủ . Người bệnh nâng cao huyết áp vẫn có thể ngất nếu như dùng thuốc quá liều , nhất là các nhóm lợi tiểu , dãn mạch .

Ngất có thể do hạ huyết áp, dùng thuốc trị tăng huyết áp quá liều

Ngất có thể do hạ huyết áp , dùng thuốc trị nâng cao huyết áp quá liều

Ngất do bệnh lý tim mạch tiềm ẩn là mẫu nghiêm trọng nhất . Trong đó , loàn nhịp là nguyên nhân chính yếu . Loạn nhịp có thể do bệnh tim có sẵn hay tự phát , giả dụ không phát hiện sớm và phòng đề phòng thì dễ ngưng tim , tử vong . Ngoài ra , các tổn thương cấu trúc khác ở tim cũng gây chết giả như nhồi máu/thiếu máu cơ tim , hẹp/hở van động mạch chủ , u nhầy tim , thuyên tắc phổi , bóc tách động mạch chủ , . . .

Ngất do bệnh lý tim mạch tiềm ẩn

Ngất do bệnh lý tim mạch tiềm ẩn

Cách điều trị ngất

Điều trị chết giấc không phải là điều trị trạng thái ngất , vì ngất xỉu xảy ra và tự hồi phục rất nhanh . Chủ yếu là tìm kiếm và tích cực điều trị đúng nguyên nhân gây ra ngất .

Đối sở hữu bất thức giấc nhân sự do phản xạ , người bệnh cần biết cách nhận mặt sớm các tình huống dễ gây ngất , các triệu chứng cảnh báo để nhanh chóng tìm tư thế an toàn , như ngồi xuống , nằm xuống , tránh để té ngã .

Đối với bất tỉnh do hạ huyết áp tư thế đứng , nên uống thêm nước , bù đắp lượng dịch mất do tiêu chảy , nôn ói , sau chuyển di phổ thông hay thời tiết nắng nóng . Bệnh nhân nâng cao huyết áp cần theo dõi huyết áp thường xuyên và tái khám để bác sĩ điều chỉnh thuốc cho phù hợp . Nếu phải đi , đứng kéo dài , nên sở hữu vớ áp lực hay mặc áo bó thân mình .

Người bị xỉu do bệnh lý tim mạch cần được tích cực điều trị . Khi uống thuốc chống loạn nhịp , người bệnh phải tuân thủ thuốc và tái khám định kì . Nếu do bệnh tim thiếu máu cục bộ , phải kiểm soát các yếu tố nguy cơ như ngưng thuốc lá , hạ lipid máu , ổn định đường huyết . . . Nếu có bệnh lý cấu trúc của van tim , phình dãn , bóc tách động mạch , . . . nên sớm can thiệp , giải phẫu triệt để .

Điều trị nguyên nhân gây ngất

Cách phòng ngừa ngất

Phòng dự phòng bất tỉnh đặc biệt có ý nghĩa nếu như xỉu tái đi tái lại phổ biến lần . Cách phải chăng nhất luôn là phòng tránh môi trường dễ gây ra ngất . Giữ cảm xúc ổn định , không lo lắng , găng hay buồn vui quá mức . Tránh tiến thoái nơi đông người , chen lấn , nóng nực . . .

Phòng dự phòng ngất

Tập thói quen uống đủ nước , ít nhất 2 lit mỗi ngày . Nếu lao động , hoạt động thể lực nặng hay ở ngoài trời , uống nước phổ thông hơn và nên thêm một ít muối ăn vào nước uống nhằm đảm bảo cân bằng điện giải . Luyện tập thể dục thể thao thường xuyên vừa giúp cơ thể nâng cao sức dẻo dai , vừa giúp phòng tránh các bệnh tim mạch , ổn định đường huyết , mỡ máu .

Ở những bệnh nhân được phát hiện có rối loàn nhịp tim nghiêm trọng và đã từng bị ngất , nên tham khảo ý kiến chuyên môn về chỉ định đặt máy phá rung cấy dưới da , giảm thiểu nguy cơ đột tử .

Người bị rối loạn nhịp tim hiểm nguy có thể xin bác sĩ chỉ định đặt máy phá rung cấy dưới da

Người bị rối loạn nhịp tim nguy hiểm có thể xin bác sĩ chỉ định đặt máy phá rung cấy dưới da
 
Tóm lại , ngất xỉu là tình trạng mất tri giác thoáng qua và hồi phục hoàn toàn . Ngất có những thể hiện khác nhau vì tùy vào từng nguyên nhân khác nhau . Tích cực tìm nguyên nhân và phòng dự phòng giúp hạn chế bất tỉnh tái diễn cũng như các biến cố tim mạch nguy hiểm .
 
Bác sĩ nội trú Ngô Võ Ngọc Hương Bệnh viện Nhân Dân 115
 
 

Có thể bạn quan tâm