Đau Thắt Ngực Prinzmetal (Do Co Thắt Mạch Vành): Tổng Quan
Chào bạn, tôi là bác sĩ Phạm Xuân Hậu, chuyên khoa tim mạch. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về một tình trạng thú vị liên quan đến tim mạch, đó là đau thắt ngực Prinzmetal, hay còn gọi là đau thắt ngực do co thắt mạch vành. Tình trạng này xảy ra khi các động mạch vành bị co thắt, gây ra những cơn đau thắt ngực khó chịu. Đôi khi, nó còn có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như rối loạn nhịp tim, rung thất hoặc thậm chí là nhồi máu cơ tim.
1. Đau Thắt Ngực Prinzmetal Là Gì?
Đau thắt ngực Prinzmetal là một dạng đau thắt ngực ít gặp hơn so với các loại đau thắt ngực khác. Điểm đặc biệt của nó là do sự co thắt của các động mạch vành, những mạch máu có nhiệm vụ cung cấp máu cho tim. Điều này khác với cơn nhồi máu cơ tim thường gặp, vốn là kết quả của việc động mạch bị tắc nghẽn do mảng xơ vữa.
Theo nghiên cứu, đau thắt ngực Prinzmetal thường xảy ra ở phụ nữ nhiều hơn nam giới [tham khảo: Am J Cardiol. 2010;106(7):997-1001]. Mặc dù tiên lượng chung của bệnh này thường khá tốt nếu được điều trị đúng cách, nhưng chúng ta không nên chủ quan. Co thắt mạch vành có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như rối loạn nhịp tim (ví dụ như rung thất, một tình trạng có thể gây tử vong) hoặc thậm chí là nhồi máu cơ tim, dẫn đến tổn thương vĩnh viễn cho cơ tim.
2. Nguyên Nhân Gây Đau Thắt Ngực Do Co Thắt Mạch
Vậy, điều gì gây ra tình trạng co thắt mạch vành?
- Giới tính và yếu tố nguy cơ: Đau thắt ngực Prinzmetal thường phổ biến hơn ở phụ nữ, đặc biệt là những người có các yếu tố nguy cơ tim mạch như hút thuốc lá, tăng huyết áp, hoặc rối loạn lipid máu.
- Sử dụng chất kích thích: Một số chất kích thích như cocaine có thể gây co thắt động mạch vành, dẫn đến tổn thương tim vĩnh viễn, thậm chí tử vong. Lạm dụng các chất kích thích này là vô cùng nguy hiểm.
- Rối loạn chức năng nội mô: Đây là tình trạng lớp tế bào nội mô (lớp lót bên trong mạch máu) hoạt động không bình thường. Rối loạn chức năng nội mô có liên quan đến nhiều bệnh lý khác, bao gồm cả hội chứng tim X, đau nửa đầu và hiện tượng Raynaud [tham khảo: Circulation. 2008;118:1045-1053].
3. Triệu Chứng Của Đau Thắt Ngực Prinzmetal
Triệu chứng điển hình nhất của đau thắt ngực Prinzmetal là những cơn đau ngực dữ dội. Những cơn đau này xảy ra khi một trong các động mạch vành lớn đột ngột co thắt, làm gián đoạn lưu lượng máu đến cơ tim. Người bệnh có thể cảm thấy:
- Đau thắt, bóp nghẹt, hoặc đè nặng ở ngực.
- Khó thở.
- Vã mồ hôi.
- Buồn nôn.
Điều đáng chú ý là các triệu chứng này thường xuất hiện khi nghỉ ngơi, đặc biệt là vào sáng sớm. Các cơn đau thắt ngực có thể xảy ra thành từng đợt liên tiếp.
4. Chẩn Đoán Đau Thắt Ngực Prinzmetal
Để chẩn đoán đau thắt ngực Prinzmetal, bác sĩ sẽ dựa vào:
- Triệu chứng lâm sàng: Hỏi bệnh sử và khám thực thể để đánh giá các triệu chứng.
- Điện tâm đồ (ECG): Ghi lại hoạt động điện của tim. Trong cơn đau thắt ngực Prinzmetal, điện tâm đồ có thể cho thấy đoạn ST chênh lên hoặc chênh xuống [tham khảo: JACC. 2015;66(21):2358-2368].
- Thông tim: Chụp mạch vành để quan sát trực tiếp các động mạch vành. Trong đau thắt ngực Prinzmetal, các động mạch thường không có dấu hiệu tắc nghẽn, giúp loại trừ nguyên nhân nhồi máu cơ tim do xơ vữa.
- Nghiệm pháp kích thích: Nhằm mục đích gây co thắt động mạch vành để xác định chẩn đoán. Hai loại nghiệm pháp kích thích thường được sử dụng là nghiệm pháp tăng thông khí và nghiệm pháp ergonovine:
- Nghiệm pháp tăng thông khí: Bệnh nhân được yêu cầu thở sâu và nhanh trong 6 phút, thường được thực hiện vào buổi sáng sớm. Điện tâm đồ và siêu âm tim được theo dõi liên tục để phát hiện dấu hiệu co thắt động mạch vành. Nghiệm pháp này có hiệu quả tốt ở bệnh nhân đau thắt ngực Prinzmetal thường xuyên và nghiêm trọng. Tuy nhiên, nó ít có giá trị chẩn đoán ở những người bị đau ngực không thường xuyên.
- Nghiệm pháp ergonovine: Ergonovine là một chất có thể gây co mạch. Bác sĩ sẽ tiêm ergonovine vào tĩnh mạch (thường qua thủ thuật thông tim). Ở bệnh nhân đau thắt ngực Prinzmetal, ergonovine có thể gây ra cơn đau ngực do co thắt mạch vành. Tác dụng gây co thắt của ergonovine có thể được hóa giải nhanh chóng bằng nitroglycerin.
5. Điều Trị Đau Thắt Ngực Do Co Thắt Mạch
Việc điều trị đúng cách đau thắt ngực Prinzmetal có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng. Các lựa chọn điều trị bao gồm:
- Kiểm soát các yếu tố nguy cơ: Quan trọng nhất là tránh xa khói thuốc lá. Nếu bạn hút thuốc, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ để bỏ thuốc.
- Thuốc chẹn kênh canxi và/hoặc nitrat: Đây là những loại thuốc thường được sử dụng để kiểm soát tình trạng đau thắt ngực do co thắt mạch. Hãy tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng và cách sử dụng thuốc.
- Statin: Statin là nhóm thuốc giúp giảm cholesterol và cải thiện chức năng nội mô. Một số nghiên cứu cho thấy statin có thể giúp cải thiện tình trạng đau ngực do co thắt mạch.
Lưu ý quan trọng: Một số loại thuốc có thể gây co thắt động mạch vành. Do đó, hãy thông báo cho bác sĩ biết về tất cả các loại thuốc bạn đang sử dụng, bao gồm cả thuốc không kê đơn và thực phẩm chức năng. Đặc biệt, cần thận trọng với các thuốc chẹn beta và một số loại thuốc điều trị đau nửa đầu, chẳng hạn như sumatriptan (Imitrex).
Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về đau thắt ngực Prinzmetal. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi ý kiến bác sĩ để được tư vấn và điều trị kịp thời nhé!