Đặt Stent Mạch Vành: Những Điều Cần Biết
Chào bạn, tôi là bác sĩ Phạm Xuân Hậu, bác sĩ tim mạch với nhiều năm kinh nghiệm. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu về việc đặt stent mạch vành, một phương pháp điều trị bệnh mạch vành phổ biến hiện nay. Đặc biệt, tôi sẽ nhấn mạnh những điều cần lưu ý sau khi đặt stent để bạn có thể chăm sóc sức khỏe một cách tốt nhất.
1. Uống Thuốc Sau Đặt Stent: Vì Sao Quan Trọng?
Khi động mạch vành bị tắc hẹp, việc đặt stent là một giải pháp hiệu quả để mở rộng lòng mạch, giúp máu lưu thông tốt hơn. Thủ thuật này thường được thực hiện bằng cách đưa một ống thông nhỏ vào động mạch vành qua đường cổ tay hoặc bẹn. Sau đó, stent (một khung kim loại nhỏ) sẽ được đặt vào vị trí hẹp để giữ cho lòng mạch luôn mở.
Đặt stent giúp giảm các triệu chứng đau thắt ngực, khó thở và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh. Tuy nhiên, bạn cần nhớ rằng, stent không thể thay thế hoàn toàn việc dùng thuốc, đặc biệt là với các loại stent phủ thuốc.
Vậy, sau khi đặt stent, bạn cần uống những loại thuốc nào?
- Thuốc chống ngưng tập tiểu cầu: Đây là nhóm thuốc quan trọng nhất sau khi đặt stent. Stent được coi là một vật lạ đối với cơ thể, và nếu không sử dụng thuốc kháng tiểu cầu, nguy cơ hình thành huyết khối (cục máu đông) trong stent sẽ rất cao. Huyết khối có thể gây tắc nghẽn mạch máu, dẫn đến nhồi máu cơ tim, một biến chứng vô cùng nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao. Hai loại thuốc phổ biến trong nhóm này là Aspirin và Clopidogrel.
- Thuốc hạ mỡ máu (Statins): Giúp kiểm soát cholesterol trong máu, ngăn ngừa sự hình thành và phát triển của mảng xơ vữa, giảm nguy cơ tái hẹp mạch vành.
- Thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitors): Có tác dụng bảo vệ tim mạch, giảm huyết áp và cải thiện chức năng tim.
- Thuốc chẹn beta giao cảm (Beta-blockers): Giúp giảm nhịp tim, giảm huyết áp và giảm gánh nặng cho tim.
Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không được tự ý ngừng thuốc khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ. Việc ngừng thuốc đột ngột có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí là tử vong. Hãy luôn tuân thủ đúng liều lượng và thời gian dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị, bạn cần đi khám sức khỏe định kỳ để được bác sĩ kê đơn thuốc phù hợp, theo dõi và điều trị các tác dụng phụ của thuốc (nếu có).
2. Chăm Sóc Sức Khỏe Sau Đặt Stent
Ngoài việc tuân thủ dùng thuốc, việc chăm sóc sức khỏe đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục sau khi đặt stent.
2.1. Chăm Sóc Vết Mổ
Sau thủ thuật, tại vị trí đưa ống thông vào (thường là ở cổ tay hoặc bẹn) sẽ có một vết mổ nhỏ. Bạn sẽ được băng ép vết mổ trong khoảng 12 giờ (nếu là ở cổ tay) hoặc 24 giờ (nếu là ở bẹn) để hạn chế chảy máu.
Trong thời gian này, bạn cần lưu ý:
- Hạn chế vận động mạnh ở vùng vết mổ để tránh làm tổn thương mạch máu.
- Giữ vết mổ khô ráo và sạch sẽ.
- Sau khi tháo băng, bạn cần rửa vết thương hàng ngày bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn (như betadine pha loãng).
- Dùng khăn mềm lau nhẹ nhàng vết thương sau khi rửa.
- Không bôi bất kỳ loại kem hoặc thuốc mỡ nào lên vết thương khi chưa có sự chỉ định của bác sĩ.
- Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát để tránh cọ xát vào vết mổ.
- Không ngâm mình trong bồn tắm hoặc đi bơi trong vòng 1 tuần sau thủ thuật.
- Nên nghỉ ngơi tuyệt đối trong tuần đầu tiên, sau đó có thể vận động nhẹ nhàng.
Lưu ý đặc biệt với vị trí luồn ống thông:
- Động mạch cánh tay (cổ tay):
- Không nâng vật nặng trên 900g trong vòng 24 giờ sau khi đặt stent.
- Tránh vận động gắng sức (ví dụ: chơi cầu lông, tennis, golf) trong vòng 2 ngày.
- Không làm các công việc đòi hỏi sự chính xác và linh hoạt của đôi tay (ví dụ: lái xe, sử dụng vật sắc nhọn) trong vòng 2 ngày.
- Động mạch đùi (bẹn):
- Hạn chế đi lại nhiều để tránh làm chảy máu vết thương.
- Không nâng hoặc kéo đẩy vật nặng trên 4.5kg trong vòng 5-7 ngày.
- Tránh vận động gắng sức trong vòng 5 ngày.
- Có thể leo cầu thang nhưng nên đi chậm rãi.
- Sau 1 tuần, bạn có thể tăng dần thời gian và cường độ vận động.
Các lưu ý quan trọng khác:
- Hỏi ý kiến bác sĩ trước khi quay trở lại làm việc. Thông thường, bạn có thể trở lại làm việc sau 1-2 tuần, nhưng thời gian phục hồi có thể kéo dài hơn nếu bạn bị nhồi máu cơ tim.
- Nên đi bộ với khoảng cách ngắn, hạn chế leo cầu thang.
- Tránh làm việc nặng, quá sức.
- Nếu vết mổ bị sưng phồng hoặc chảy máu, hãy nằm xuống, ép chặt tay lên vết thương trong khoảng 30 phút để cầm máu.
- Nếu vết mổ có dấu hiệu nhiễm trùng (ví dụ: chảy mủ), hãy đi khám ngay lập tức.
2.2. Tái Khám Đúng Hẹn
Sau khi xuất viện, bạn sẽ được bác sĩ kê đơn thuốc để tiếp tục điều trị. Hãy tuân thủ tuyệt đối việc uống thuốc theo đơn để đạt được hiệu quả tốt nhất.
Thời gian tái khám thường là 1-3 tháng/lần. Tuy nhiên, nếu bạn gặp bất kỳ triệu chứng bất thường nào sau đây, hãy tái khám ngay lập tức:
- Đại tiện phân đen (dấu hiệu của xuất huyết tiêu hóa).
- Đau ngực tăng lên.
- Khó thở.
- Chóng mặt, choáng váng.
- Buồn nôn.
- Xuất huyết dưới da.
- Hạn chế khả năng gắng sức.
Trong quá trình tái khám, bác sĩ sẽ tiến hành các xét nghiệm cần thiết để kiểm tra chức năng tim, lượng tiểu cầu, chức năng đông máu và đánh giá hiệu quả điều trị.
Ngoài ra, bạn cũng cần phối hợp điều trị với các chuyên khoa khác (nếu có), đặc biệt là kiểm soát chặt chẽ đường huyết và lipid máu để giảm nguy cơ tái hẹp mạch vành.
2.3. Điều Chỉnh Chế Độ Ăn Uống và Sinh Hoạt
Duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh và khoa học là yếu tố quan trọng giúp bạn nhanh chóng hồi phục sức khỏe sau khi đặt stent.
Một số lưu ý quan trọng về chế độ ăn uống:
- Chất đạm: Nên ăn vừa phải các loại thực phẩm như trứng, thịt nạc, thịt gà bỏ da, đậu phụ. Mỗi tuần nên ăn 2 bữa cá (cá thu, cá hồi, cá mòi…) để cung cấp omega-3 cho tim. Tránh ăn thịt đỏ (thịt chó, thịt bò…) vì có thể làm tăng cholesterol.
- Chất xơ: Bổ sung nhiều rau xanh và trái cây tươi, đặc biệt là các loại rau quả có màu sắc đậm.
- Chất béo: Ưu tiên sử dụng chất béo không bão hòa (dầu thực vật như dầu hướng dương, dầu hạt cải, dầu oliu) hoặc các loại hạt, dầu cá, bơ. Hạn chế tối đa mỡ động vật, da động vật và đồ ăn nhanh.
- Nước: Uống đủ 8-10 ly nước mỗi ngày (trừ trường hợp bị suy tim nặng) để giúp đào thải chất cản quang được sử dụng trong quá trình can thiệp mạch vành. Hạn chế đồ uống có đường và chất kích thích. Có thể uống thêm sữa ít béo, sữa không đường, sữa chua hoặc sữa đậu nành.
- Muối: Ăn nhạt hơn bình thường để tránh nguy cơ tăng huyết áp và phù.
Ngoài ra, bạn cũng cần:
- Bỏ hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc.
- Tập thể dục đều đặn với các bài vận động nhẹ nhàng (ví dụ: đi bộ, yoga, đạp xe).
- Hạn chế ra ngoài khi trời lạnh.
Kết Luận
Bệnh mạch vành là một bệnh lý nguy hiểm, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí là tử vong. Đặt stent mạch vành là một biện pháp điều trị hiệu quả, giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ tử vong cho người bệnh. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tốt nhất, bạn cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ về việc dùng thuốc, chăm sóc vết mổ, duy trì chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh, đồng thời tái khám định kỳ để được theo dõi và điều chỉnh điều trị kịp thời.
Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại hỏi bác sĩ để được giải đáp. Chúc bạn luôn khỏe mạnh!
Nguồn tham khảo: Medscape, ACC, AHA, ESC, VNAH, Tim mạch học