Can Thiệp Mạch Vành Qua Da: Theo Dõi và Chăm Sóc Sau Thủ Thuật
1. Tại Sao Cần Theo Dõi Sau Can Thiệp Mạch Vành?
Can thiệp mạch vành qua da là một kỹ thuật điều trị hiệu quả cho bệnh lý hẹp động mạch vành và nhồi máu cơ tim. Thủ thuật này bao gồm việc đưa một ống thông (sheath) vào động mạch quay ở cánh tay hoặc động mạch đùi để tạo đường dẫn cho các dụng cụ can thiệp vào động mạch vành. Bác sĩ sẽ sử dụng bóng nong và stent (giá đỡ kim loại, có hoặc không phủ thuốc) để đặt vào vị trí hẹp của mạch vành. Sau khi đặt stent, bệnh nhân thường cảm thấy giảm đau ngực, dễ chịu hơn và có khả năng gắng sức tốt hơn so với trước đây. Quan trọng hơn, thủ thuật này giúp giảm nguy cơ gặp các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim và tử vong. (Tham khảo: ACC.org, AHAjournals.org)
Tuy nhiên, việc tái thông lòng mạch không phải là giải pháp duy nhất để giải quyết mọi vấn đề sức khỏe của bệnh nhân. Theo thời gian, vẫn có trường hợp bệnh nhân bị đau ngực trở lại hoặc cần phải can thiệp thêm sau một năm. Một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ tái hẹp hoặc tái can thiệp có thể xảy ra ở một số bệnh nhân, tùy thuộc vào loại stent được sử dụng và các yếu tố nguy cơ của bệnh nhân. Do đó, việc theo dõi sát sao bệnh nhân sau can thiệp mạch vành là vô cùng quan trọng.
Ngoài ra, sự tiến bộ không ngừng trong các kỹ thuật điều trị và sự xuất hiện của các biến chứng tiềm ẩn sau can thiệp mạch vành đòi hỏi chúng ta phải liên tục theo dõi và chăm sóc bệnh nhân một cách cẩn thận. Việc chăm sóc đúng cách không chỉ giúp bệnh nhân phục hồi nhanh chóng mà còn giảm thiểu nguy cơ tái phát và biến chứng.
2. Theo Dõi Bệnh Nhân Sau Can Thiệp Mạch Vành Như Thế Nào?
Sau khi can thiệp mạch vành, việc theo dõi bệnh nhân một cách chặt chẽ là rất cần thiết để phát hiện sớm các biến chứng hoặc dấu hiệu nguy hiểm có thể xảy ra. (Tham khảo: ESCardio.org)
2.1. Rút Sheath (ống thông)
- Đường vào động mạch quay cánh tay: Sau khi thủ thuật kết thúc, sheath sẽ được rút ra ngay lập tức. Bác sĩ sẽ thực hiện băng ép bằng băng cố định. Sau 2 giờ, băng ép sẽ được nới lỏng và sau 4-6 giờ, băng ép sẽ được tháo hoàn toàn nếu không có dấu hiệu chảy máu.
- Đường vào động mạch đùi: Nếu sử dụng các dụng cụ đóng mạch chuyên dụng, sheath có thể được rút ngay sau khi kết thúc thủ thuật. Trong trường hợp cầm máu bằng phương pháp ép thủ công, sheath sẽ được khâu cố định vào động mạch đùi và giữ nguyên trong khoảng 3 giờ sau thủ thuật. Lý tưởng nhất là kiểm tra thời gian đông máu hoạt hóa (ACT) trước khi rút sheath. Nếu ACT nhỏ hơn 160 giây, sheath có thể được rút ra. Sau khi rút sheath, cần thực hiện ép cầm máu bằng tay để đảm bảo không có chảy máu.
2.2. Chăm Sóc Bệnh Nhân Sau Rút Sheath
- Trong thời gian bệnh nhân nằm tại giường, nhân viên y tế cần theo dõi sát sao, thường là mỗi 30 phút một lần. Các thông số cần kiểm tra bao gồm:
- Mạch và huyết áp: Đảm bảo các chỉ số này ổn định và không có dấu hiệu của sốc giảm thể tích.
- Vùng đùi (nếu đường vào là động mạch đùi): Kiểm tra xem có chảy máu hoặc hình thành khối máu tụ hay không.
- Mạch máu, màu sắc và nhiệt độ da của chân bên được can thiệp: Đảm bảo không có tình trạng thiếu máu chi xảy ra.
- Nhân viên y tế cũng cần hướng dẫn bệnh nhân về những việc cần làm:
- Nằm tại giường trong 6 giờ đầu sau can thiệp: Giữ thẳng chân được can thiệp trong 2 giờ đầu để hạn chế chảy máu.
- Ấn giữ vùng vết chọc mạch khi ho hoặc hắt hơi: Điều này giúp ngăn ngừa chảy máu tái phát.
- Báo ngay cho nhân viên y tế nếu phát hiện chảy máu: Không tự ý xử lý vết thương.
- Báo cho nhân viên y tế nếu cảm thấy đau nhiều ở vùng được can thiệp: Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng.
- Uống thêm nước: Giúp phòng ngừa nguy cơ tụt huyết áp và bảo vệ thận khỏi tác dụng phụ của thuốc cản quang.
3. Trường Hợp Nào Cần Tái Khám/ Dấu Hiệu Nào Là Nguy Hiểm?
Sau khi xuất viện, bệnh nhân sẽ được kê đơn thuốc để tiếp tục điều trị. Việc tuân thủ nghiêm ngặt theo hướng dẫn của bác sĩ là rất quan trọng để đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất. Bệnh nhân tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng nếu không có sự đồng ý của bác sĩ.
Bệnh nhân nên tái khám tim mạch định kỳ sau mỗi 3-6 tháng hoặc khi có bất kỳ biểu hiện bất thường nào như:
- Khó thở tăng lên
- Đau ngực nhiều hơn
- Cảm thấy choáng váng hoặc chóng mặt
- Buồn nôn hoặc nôn mửa
- Đại tiện phân đen (dấu hiệu của xuất huyết tiêu hóa)
- Xuất huyết dưới da (bầm tím không rõ nguyên nhân)
Khi có những dấu hiệu này, bệnh nhân cần được thực hiện các xét nghiệm kiểm tra chức năng tim mạch, chức năng đông máu và số lượng tiểu cầu để đánh giá tình trạng sức khỏe.
Bên cạnh đó, bệnh nhân cần duy trì một lối sống lành mạnh:
- Nghỉ ngơi đầy đủ và có chế độ tập luyện phù hợp theo tư vấn của bác sĩ.
- Tuyệt đối không hút thuốc lá và hạn chế tối đa việc uống rượu bia.
- Ăn uống khoa học và lành mạnh, ưu tiên các thực phẩm tốt cho tim mạch.
- Phối hợp điều trị với các chuyên khoa khác nếu có các bệnh lý đi kèm như rối loạn đường máu hoặc rối loạn lipid máu để giảm nguy cơ tái hẹp mạch vành.
Lưu ý: Tái hẹp mạch vành có thể xảy ra sau khi can thiệp. Vì vậy, việc tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh là rất quan trọng để phòng ngừa các biến chứng và duy trì sức khỏe tim mạch. (Tham khảo: Vnah.org.vn, timmachhoc.com)