Bệnh Mạch Vành: Những Điều Cần Biết và Cách Quản Lý
Bệnh mạch vành là một bệnh tim mạch rất thường gặp, do xơ vữa động mạch vành gây ra. Việc điều trị bệnh mạch vành bao gồm loại bỏ các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được bằng thuốc, các thủ thuật để hạn chế những biến chứng nguy hiểm mà bệnh nhân có thể gặp phải.
1. Bệnh Mạch Vành Là Gì?
Bệnh mạch vành (Coronary Artery Disease - CAD) thường do xơ vữa động mạch vành gây ra. Xơ vữa động mạch là quá trình tích tụ mảng bám (cholesterol, chất béo, canxi và các chất khác) trên thành động mạch, làm hẹp lòng mạch và cản trở lưu lượng máu đến tim theo AHA.
- Nguyên nhân: Xơ vữa động mạch vành.
- Yếu tố nguy cơ:
- Tăng huyết áp: Huyết áp cao gây tổn thương thành động mạch, tạo điều kiện cho xơ vữa.
- Rối loạn mỡ máu: Cholesterol cao (đặc biệt là LDL-cholesterol) thúc đẩy quá trình hình thành mảng bám.
- Béo phì: Liên quan đến tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đái tháo đường.
- Đái tháo đường: Làm tăng nguy cơ xơ vữa và các bệnh tim mạch khác.
- Hút thuốc lá: Gây tổn thương mạch máu, tăng huyết áp và làm giảm oxy trong máu.
- Ít vận động: Tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.
- Tuổi tác: Nguy cơ tăng theo tuổi.
- Mãn kinh: Phụ nữ sau mãn kinh có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn do sự thay đổi nội tiết tố.
- Triệu chứng:
- Đau thắt ngực: Cảm giác đau, tức, hoặc khó chịu ở ngực, thường xảy ra khi gắng sức hoặc căng thẳng.
- Khó thở: Do tim không được cung cấp đủ máu để đáp ứng nhu cầu.
2. Điều Trị Bệnh Mạch Vành
Việc điều trị bệnh mạch vành nhằm mục tiêu giảm triệu chứng, làm chậm tiến triển của bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim.
- Loại bỏ yếu tố nguy cơ: Thay đổi lối sống để kiểm soát các yếu tố nguy cơ (như đã nêu ở trên).
- Sử dụng thuốc:
- Thuốc chống kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel): Ngăn ngừa hình thành cục máu đông.
- Thuốc statin: Giảm cholesterol.
- Thuốc chẹn beta: Giảm nhịp tim và huyết áp.
- Thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitors) hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARBs): Kiểm soát huyết áp và bảo vệ tim.
- Nitroglycerin: Giãn mạch vành, giảm đau thắt ngực.
- Tái thông mạch vành:
- Đặt stent: Mở rộng động mạch bị hẹp bằng cách đặt một ống lưới nhỏ (stent).
- Mổ bắc cầu (CABG): Tạo đường dẫn máu mới xung quanh đoạn động mạch bị tắc nghẽn.
- Tuân thủ điều trị:
- Uống thuốc đúng chỉ định.
- Tái khám định kỳ.
- Thông báo cho bác sĩ về bất kỳ triệu chứng mới hoặc tác dụng phụ của thuốc.
3. Những Lưu Ý Khi Nằm Viện
Khi nhập viện điều trị bệnh mạch vành, người bệnh cần tuân thủ các quy định của bệnh viện để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.
- Tuân thủ nội quy: Chấp hành đúng nội quy khoa phòng và bệnh viện.
- Giữ vệ sinh: Giữ vệ sinh chung, tiết kiệm điện nước.
- Không hút thuốc, ăn chế độ bệnh lý: Không hút thuốc lá, ăn theo chế độ ăn ít muối, hạn chế chất béo.
- Tuân thủ điều trị, mặc đúng trang phục: Uống thuốc đúng giờ, mặc trang phục bệnh viện.
- Người nhà được giải thích về bệnh và kế hoạch can thiệp: Thân nhân được bác sĩ giải thích về bệnh và chỉ định can thiệp mạch vành.
4. Trong Quá Trình Điều Trị
4.1. Tự Theo Dõi
Việc tự theo dõi các triệu chứng và báo cáo kịp thời cho nhân viên y tế là rất quan trọng.
- Triệu chứng: Đau ngực, khó thở, tiểu ít, táo bón, mất ngủ, chảy máu vết chọc mạch.
- Hợp tác với điều dưỡng: Đo huyết áp, thực hiện y lệnh thuốc.
- Báo cáo bất thường cho bác sĩ: Bất kỳ triệu chứng mới hoặc tác dụng phụ của thuốc.
4.2. Tự Chăm Sóc, Điều Trị, Dinh Dưỡng
- Ăn theo chế độ bệnh lý: Do Khoa dinh dưỡng cung ứng, hạn chế đường, béo, muối.
- Không hút thuốc: Cấm người nhà và người bệnh hút thuốc lá.
- Vệ sinh cá nhân: Tắm rửa thường xuyên, vệ sinh răng miệng hằng ngày.
- Uống thuốc đúng giờ, không tự ý bỏ thuốc: Đặc biệt là thuốc chống đông máu.
4.3. Dự Phòng Biến Chứng
- Tuân thủ điều trị: Uống thuốc đúng chỉ định, tái khám định kỳ.
- Giáo dục phòng bệnh: Hiểu rõ về bệnh và cách phòng ngừa các biến chứng.
5. Khi Ra Viện
Sau khi ra viện, người bệnh cần tiếp tục duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị để kiểm soát bệnh mạch vành.
5.1. Thay Đổi Lối Sống Tích Cực
- Giảm cân: Nếu thừa cân hoặc béo phì.
- Hạn chế muối, rượu bia, chất béo:
- Muối: 2-4g mỗi ngày.
- Rượu bia: 15-20ml ethanol mỗi ngày.
- Chất béo: Nên ăn dầu thực vật.
- Bỏ thuốc lá: Hoàn toàn.
- Ăn nhiều rau quả: Tăng cường khoáng chất và chất xơ.
- Tránh xúc cảm mạnh, lạnh đột ngột: Giữ tinh thần thoải mái, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
- Vận động thường xuyên: 30-45 phút đi bộ mỗi ngày hoặc tập các môn thể thao phù hợp.
- Dùng thuốc đúng chỉ định: Không tự ý thay đổi liều lượng hoặc ngừng thuốc.
5.2. Khám Chuyên Khoa Định Kỳ
- Đo huyết áp tại nhà: Bằng máy điện tử.
- Liên hệ bác sĩ khi cần: Đừng do dự tư vấn với bác sĩ điều trị khi cần thiết.
- Không tự ý thay đổi thuốc: Khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tim mạch.
- Khám định kỳ: Theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
- Nhập viện hoặc tư vấn bác sĩ khi có triệu chứng bất thường: Đau ngực trở lại hoặc có triệu chứng bất thường.