Viêm Màng Ngoài Tim: Tổng Quan Dành Cho Người Đọc
Viêm màng ngoài tim mạn tính thường được cho là kết quả của sự rối loạn miễn dịch. Tình trạng này xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể tấn công nhầm vào các mô và tế bào khỏe mạnh của cơ thể, gây ra tình trạng viêm nhiễm.
1. Bệnh Lý Viêm Màng Ngoài Tim
- Màng tim là gì? Màng tim là một túi xơ chun bao bọc bên ngoài tim và các đoạn gần của các mạch máu lớn như động mạch chủ và tĩnh mạch chủ. Màng tim có cấu tạo gồm hai lớp:
- Lá thành: Là lớp ngoài cùng, bao gồm màng trong và màng sợi.
- Lá tạng: Là lớp trong cùng, bao phủ trực tiếp lên bề mặt của cơ tim (thượng tâm mạc).
- Chức năng của màng tim: Bình thường, khoang màng tim chứa khoảng 15-50ml dịch. Lượng dịch này có chứa một ít albumin và có khả năng co giãn, giúp màng tim thích ứng với sự thay đổi thể tích của các buồng tim trong quá trình hoạt động.
- Viêm màng ngoài tim: Là tình trạng viêm nhiễm, kích ứng của màng ngoài tim, lớp màng mỏng bao quanh tim. Viêm màng ngoài tim thường gây ra triệu chứng đau ngực, khó thở và một số triệu chứng khác. Theo thống kê từ acc.org, viêm màng ngoài tim chiếm khoảng 0,1% số ca nhập viện liên quan đến bệnh tim mạch.
2. Các Hình Thái Viêm Màng Ngoài Tim
Viêm màng ngoài tim có thể biểu hiện dưới nhiều hình thái khác nhau, tùy thuộc vào mức độ và diễn biến của bệnh:
- Viêm màng ngoài tim có dịch điển hình:
- Đặc điểm: Tình trạng tích tụ dịch bất thường trong khoang màng tim.
- Triệu chứng lâm sàng: Rất đa dạng, phụ thuộc vào tốc độ tích tụ dịch và bệnh nền của bệnh nhân. Dịch tích tụ chậm có thể không gây ra triệu chứng rõ ràng, trong khi dịch tích tụ nhanh có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như khó thở, đau ngực.
- Ép tim:
- Đặc điểm: Áp lực trong khoang màng ngoài tim tăng đột ngột, chèn ép vào tim và ngăn cản sự đổ đầy máu về tâm thất trong kỳ tâm trương. Điều này dẫn đến thiểu năng tâm trương cấp và thiểu năng tâm thu cấp, cản trở khả năng bơm máu của tim.
- Hậu quả: Áp lực trong khoang màng tim tăng cao cản trở tim giãn nở đầy đủ trong thì tâm trương, làm giảm lượng máu về tim, giảm huyết áp và lưu lượng tim. Đây là một tình trạng cấp cứu, cần can thiệp ngay lập tức.
- Điều trị: Cần hạ thấp áp lực trong màng ngoài tim bằng cách chọc hút dịch hoặc máu ra để giải phóng chèn ép cho tim. Nếu không được điều trị kịp thời, ép tim có thể gây tử vong.
- Viêm màng ngoài tim co thắt:
- Đặc điểm: Màng ngoài tim bị viêm dày lên, xơ hóa, thậm chí có thể bị vôi hóa, bóp chặt lấy tim, làm hạn chế khả năng giãn nở của tim.
- Hậu quả: Giảm thể tích tâm trương, kéo theo giảm thể tích tâm thu, dẫn đến giảm cung lượng tim và suy tim. Tình trạng này được gọi là viêm màng ngoài tim co thắt.
Các triệu chứng chung của viêm màng ngoài tim:
Tùy thuộc vào loại và mức độ nghiêm trọng của bệnh, các dấu hiệu và triệu chứng của viêm màng ngoài tim có thể bao gồm một số hoặc tất cả các triệu chứng sau:
- Đau ngực: Đau nhói, sắc nét, thường ở giữa ngực hoặc bên trái ngực. Đau có thể lan lên vai, cổ hoặc lưng.
- Khó thở: Đặc biệt là khi nằm xuống.
- Sốt nhẹ.
- Cảm giác yếu đuối, mệt mỏi hoặc cảm thấy không khỏe.
- Ho khan.
- Bụng trướng hoặc phù chân.
Lưu ý quan trọng:
Nhiều triệu chứng của viêm màng ngoài tim tương tự như các bệnh tim mạch và bệnh phổi khác. Do đó, việc đánh giá và chẩn đoán sớm là rất quan trọng để có thể điều trị kịp thời và hiệu quả. Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào nghi ngờ là viêm màng ngoài tim, hãy đến gặp bác sĩ để được khám và tư vấn.
3. Nguyên Nhân Viêm Màng Ngoài Tim
Trong điều kiện bình thường, túi màng ngoài tim hai lớp bao quanh tim có chứa một lượng nhỏ chất lỏng bôi trơn. Trong viêm màng ngoài tim, màng bị viêm và ma sát dẫn đến đau ngực. Trong một số trường hợp, số lượng chất dịch chứa trong các túi màng ngoài tim có thể tăng lên, gây tràn dịch màng ngoài tim. Nguyên nhân viêm màng ngoài tim thường khó xác định.
- Vô căn hoặc do virus: Trong nhiều trường hợp, bác sĩ không thể xác định được nguyên nhân gây viêm màng ngoài tim (vô căn) hoặc nghi ngờ do nhiễm virus.
- Sau đau tim: Viêm màng ngoài tim có thể phát triển ngay sau một cơn đau tim lớn do sự kích thích của cơ tim bị tổn thương. Ngoài ra, một dạng viêm màng ngoài tim muộn có thể xảy ra vài tuần sau cơn đau tim hoặc phẫu thuật tim do sự hình thành kháng thể.
- Các nguyên nhân khác:
- Rối loạn hệ thống viêm: Lupus, viêm khớp dạng thấp và các bệnh tự miễn khác có thể gây viêm màng ngoài tim.
- Chấn thương: Tổn thương ngực do tai nạn xe cộ hoặc các tai nạn khác.
- Rối loạn sức khỏe khác: Suy thận, AIDS, bệnh lao hoặc ung thư.
- Một số loại thuốc: Một số loại thuốc có thể gây viêm màng ngoài tim, mặc dù trường hợp này không phổ biến.
- Viêm màng ngoài tim co thắt: Một số người bị viêm màng ngoài tim, đặc biệt là những người bị viêm kéo dài và tái phát, có thể phát triển dày màng tim, sẹo và co cứng màng ngoài tim.
- Chèn ép tim: Khi có quá nhiều chất dịch tích tụ trong màng ngoài tim, một tình trạng nguy hiểm gọi là chèn ép tim có thể phát triển. Chất dịch dư thừa sẽ tạo áp lực lên tim và không cho phép nó hoạt động bình thường. Điều này có nghĩa là ít máu ra khỏi tim, gây ra giảm đáng kể huyết áp. Nếu không được điều trị, chèn ép tim có thể gây tử vong.
Trung Tâm Tim Mạch - Địa chỉ tin cậy:
Với mục tiêu chăm sóc sức khỏe tim mạch toàn diện cho cộng đồng, Trung Tâm Tim Mạch đã từng bước được xây dựng và phát triển thành một trong những trung tâm mũi nhọn hàng đầu.
- Đội ngũ chuyên gia: Trung tâm quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, là các Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Chuyên khoa 2, Thạc sĩ có uy tín lớn trong lĩnh vực điều trị nội khoa, ngoại khoa và ứng dụng các kỹ thuật cao cấp trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý tim mạch.
- Trang thiết bị hiện đại: Trung tâm được trang bị các thiết bị hiện đại, ngang tầm với các bệnh viện uy tín trên thế giới.
- Hợp tác quốc tế: Trung tâm có chương trình hợp tác toàn diện với Viện Tim mạch – Bệnh viện Bạch Mai, Bộ môn Tim mạch trường Đại học Y Hà Nội, Đại học Paris Decartes - Bệnh viện Georges Pompidou (Pháp), Đại học Pennsylvania (Hoa Kỳ),… nhằm nâng cao chất lượng điều trị và cập nhật các kỹ thuật tiên tiến nhất.
Nguồn tham khảo: Hội Tim mạch học Việt Nam