Đái tháo đường típ 2: Bí quyết sống khỏe và kéo dài tuổi thọ
Đái tháo đường típ 2 là một bệnh mạn tính, và thời gian mắc bệnh càng lâu, nguy cơ gặp phải các biến chứng càng tăng cao. Bệnh nhân đái tháo đường típ 2 có nguy cơ tử vong cao hơn do các bệnh lý tim mạch, bệnh thận và nhiễm trùng. Tuy nhiên, đừng quá lo lắng! Có rất nhiều biện pháp hiệu quả để kiểm soát bệnh ổn định, kéo dài tuổi thọ và đảm bảo chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
1. Thay đổi chế độ ăn
Chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát đường huyết và các yếu tố nguy cơ tim mạch khác như tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), một chế độ ăn uống lành mạnh cho người bệnh đái tháo đường nên bao gồm [^1]:
- Kế hoạch ăn uống cá nhân hóa: Tham khảo ý kiến của bác sĩ dinh dưỡng hoặc bác sĩ điều trị để xây dựng một kế hoạch ăn uống phù hợp với tình trạng sức khỏe, sở thích và lối sống của bạn.
- Cân bằng các nhóm chất: Đảm bảo các bữa ăn cân đối giữa chất bột đường, chất đạm, chất béo, vitamin, khoáng chất và chất xơ.
- Ưu tiên thực phẩm có chỉ số đường huyết (GI) thấp: Lựa chọn các loại thực phẩm có GI thấp giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn. Ví dụ: gạo lứt, ngũ cốc nguyên vỏ, các loại đậu, rau xanh và trái cây tươi ít ngọt.
- Hạn chế:
- Muối: Ăn quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp.
- Chất béo, đặc biệt là chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa: Gây tăng mỡ máu và nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
- Đồ ngọt, bánh kẹo: Làm tăng đường huyết nhanh chóng.
2. Tăng cường vận động
Tập thể dục không chỉ giúp kiểm soát cân nặng và đường huyết mà còn mang lại nhiều lợi ích khác cho sức khỏe, bao gồm cải thiện sức khỏe tim mạch, tăng cường sức mạnh cơ bắp và giảm căng thẳng. Các chuyên gia khuyến cáo người bệnh đái tháo đường típ 2 nên:
- Tập thể dục thường xuyên: Ít nhất 30 phút mỗi ngày với cường độ trung bình. Các bài tập phù hợp bao gồm đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, đạp xe hoặc thể dục nhịp điệu [^2].
- Kết hợp các bài tập đối kháng: Để tăng cường sức mạnh và giảm cân hiệu quả hơn, hãy thử các bài tập đối kháng như nâng tạ, kéo dây hoặc sử dụng máy tập.
- Lưu ý:
- Khởi động kỹ trước khi tập để tránh chấn thương.
- Lựa chọn các bài tập phù hợp với sức khỏe và thể trạng của bạn.
- Tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu để được tư vấn về các bài tập phù hợp.
3. Theo dõi mục tiêu điều trị
Kiểm soát đường huyết chỉ là một phần trong quá trình điều trị đái tháo đường típ 2. Bạn cũng cần theo dõi và kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch khác, bao gồm:
- Cân nặng: Duy trì cân nặng hợp lý giúp cải thiện đường huyết, huyết áp và mỡ máu.
- Huyết áp: Giữ huyết áp ở mức ổn định để giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ.
- Mỡ máu: Kiểm soát cholesterol và triglyceride để ngăn ngừa xơ vữa động mạch.
Để theo dõi các mục tiêu này, bạn có thể:
- Tự theo dõi tại nhà: Sử dụng máy đo huyết áp và máy đo đường huyết cá nhân để theo dõi các chỉ số này thường xuyên.
- Tái khám định kỳ: Đến gặp bác sĩ để được khám, xét nghiệm và đánh giá tình trạng sức khỏe tổng thể. Bác sĩ sẽ giúp bạn điều chỉnh chế độ ăn uống, luyện tập và thuốc men (nếu cần) để đạt được các mục tiêu điều trị.
4. Kiểm soát căng thẳng
Căng thẳng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến đường huyết, huyết áp và sức khỏe tim mạch. Vì vậy, việc kiểm soát căng thẳng là rất quan trọng đối với người bệnh đái tháo đường típ 2. Một số biện pháp giúp giảm căng thẳng bao gồm:
- Tập thể dục: Vận động giúp giải phóng endorphin, một chất có tác dụng giảm đau và cải thiện tâm trạng.
- Thiền, yoga: Các bài tập thiền và yoga giúp thư giãn tâm trí và giảm căng thẳng.
- Dành thời gian cho sở thích: Làm những điều bạn thích giúp bạn quên đi những lo âu và căng thẳng.
- Tìm kiếm sự hỗ trợ: Chia sẻ những vấn đề của bạn với gia đình, bạn bè hoặc chuyên gia tâm lý.
Nếu bạn cảm thấy căng thẳng, lo âu kéo dài, mất ngủ, chán ăn hoặc có các triệu chứng trầm cảm, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa tâm thần kinh.
5. Bỏ thuốc lá
Thuốc lá là một yếu tố nguy cơ lớn đối với bệnh tim mạch, bệnh hô hấp và nhiều bệnh ung thư. Người bệnh đái tháo đường hút thuốc lá có nguy cơ mắc các biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim và cắt cụt chi cao hơn nhiều so với người không hút thuốc. Bỏ thuốc lá là một trong những điều tốt nhất bạn có thể làm cho sức khỏe của mình.
6. Tuân thủ điều trị và tái khám
Tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ và tái khám định kỳ là rất quan trọng để kiểm soát bệnh đái tháo đường típ 2 hiệu quả. Bạn không nên tự ý thay đổi liều lượng thuốc, bỏ thuốc hoặc sử dụng các phương pháp điều trị không được bác sĩ chỉ định. Tái khám định kỳ giúp bác sĩ theo dõi tình trạng sức khỏe của bạn, điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết và phát hiện sớm các biến chứng của bệnh.
Bác sĩ là người đồng hành cùng bạn trong suốt quá trình điều trị bệnh đái tháo đường. Hãy chia sẻ với bác sĩ những lo lắng, thắc mắc của bạn về bệnh tật để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất. Sự hợp tác giữa bác sĩ và bệnh nhân là chìa khóa để đạt được kết quả điều trị tốt nhất.
Nguồn tham khảo:
[^1]: Standards of Medical Care in Diabetes—2023. American Diabetes Association. https://doi.org/10.2337/dc23-SINT [^2]: Physical Activity/Exercise and Diabetes: A Position Statement of the American Diabetes Association. Diabetes Care 2016; 39(11): 2065-2079. https://doi.org/10.2337/dc16-1728