Hoại tử mô mỡ do tiểu đường: Tất tần tật những điều bạn cần biết
Hoại tử mô mỡ do tiểu đường là bệnh thoái hóa các mô liên kết ở da. Bệnh thường xảy ra ở phần dưới của chân. Tổn thương có thể nhỏ hoặc lan rộng ra một vùng lớn. Chúng thường nổi gồ lên mặt da, có màu vàng giống sáp và thường có đường viền màu tím. Đây là một biến chứng da thường gặp ở những người mắc bệnh tiểu đường, tuy nhiên, không phải ai bị tiểu đường cũng sẽ gặp phải tình trạng này.
Hoại tử mỡ là gì?
Hoại tử mỡ là một rối loạn viêm da đặc trưng bởi hình dạng không đều, tổn thương bị chai cứng, có màu nâu đỏ và teo ở trung tâm. Theo một nghiên cứu trên tạp chí Dermatology Practical & Conceptual, hoại tử mỡ là tình trạng collagen thoái hóa kết hợp với phản ứng u hạt, mạch máu dày lên và tích tụ mỡ [^1].
Hoại tử mỡ tiểu đường là một bệnh hiếm gặp. Bệnh thường gặp ở phụ nữ trưởng thành. Nếu vùng bị tổn thương không bị nứt hoặc loét ra thì bạn không cần phải điều trị. Tuy nhiên, nếu bạn có vết thương hở, hãy gặp bác sĩ để điều trị.
Ai có thể có hoại tử mô mỡ ở da?
Hoại tử mô mỡ ở da là một tình trạng hiếm gặp. Mặc dù những người bị hoại tử mỡ có tỷ lệ tiểu đường cao (1/3 các trường hợp có bệnh tiểu đường, và 2/3 có bất thường về dung nạp glucose), nhưng tỷ lệ bệnh hoại tử mỡ ở bệnh nhân tiểu đường chỉ là 1–2%. Điều này được ghi nhận trong một bài báo trên American Journal of Clinical Dermatology [^2].
Bệnh thường xuất hiện ở tuổi 30 nhưng có thể khởi phát ở bất cứ tuổi nào, kể cả trẻ sơ sinh. Nó có xu hướng xuất hiện sớm ở những người bị tiểu đường so với những người khác: Trong một nghiên cứu, khoảng 2% dân số trẻ mắc bệnh tiểu đường (trong độ tuổi đến 22 tuổi) đã có hoại tử mỡ so với những người không bị tiểu đường.
Bệnh phổ biến ở nữ giới gấp ba lần so với nam giới. Trường hợp hoại tử mỡ nhưng không tiểu đường cũng có xảy ra nhưng rất hiếm.
Triệu chứng của hoại tử mô mỡ ở da là gì?
Hoại tử mỡ tiểu đường gây ra các tổn thương trên da tương tự như bệnh da do tiểu đường, nhưng chúng ít hơn, lớn hơn và sâu hơn. Theo Mayo Clinic, các triệu chứng có thể bao gồm [^3]:
- Khởi đầu, da mờ đục dần, chuyển sang màu đỏ và nổi lên bề mặt da.
- Sau một thời gian, nó trông giống như vết sẹo sáng bóng với đường viền màu tím. Các mạch máu dưới da có thể dễ dàng nhìn thấy.
- Đôi lúc bạn có thể cảm thấy ngứa và đau. Đôi khi các tổn thương bị nứt ra hoặc loét ra.
Tổn thương thường gặp nhất là ở cẳng chân, ngoài ra chúng cũng có thể gặp ở những nơi khác như trên mặt, da đầu, thân mình và cánh tay. Thường những tổn thương mọc ở nơi này dễ khiến cho bác sĩ bị nhầm lẫn với các bệnh khác.
Tổn thương thường không đau (do liên quan đến bệnh thần kinh), nhưng đôi khi cũng có thể rất đau đớn.
Chấn thương làm loét
Đôi khi xuất hiện hiện tượng Koebner, có nghĩa là xuất hiện tổn thương ở những vùng da thường xuyên bị va chạm, chấn thương (Hiện tượng này thường gặp trong bệnh vẩy nến và bệnh liken phẳng hơn).
Hút thuốc lá thường gặp ở những bệnh nhân tiểu đường hoại tử mỡ hơn là những người không bị bệnh, do đó nó là nguy cơ gây ra biến chứng của tiểu đường (bệnh võng mạc và bệnh thận), mặc dù hoại tử mỡ không liên quan đến việc kiểm soát đường huyết. Một nghiên cứu đăng trên Diabetes Care đã chỉ ra mối liên hệ giữa hút thuốc lá và các biến chứng mạch máu ở bệnh nhân tiểu đường [^4].
Làm thế nào để kiểm soát bệnh này?
Cho đến nay chưa có phương pháp điều trị nào hoàn toàn hiệu quả. Tuy nhiên, có nhiều phương pháp có thể giúp kiểm soát các triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.
- Tránh chấn thương: Điều này rất quan trọng để ngăn ngừa loét và các biến chứng khác.
- Chăm sóc vết thương: Nếu có vết loét, hãy chăm sóc cẩn thận để tránh nhiễm trùng.
- Steroid dạng mạnh thoa ngoài: Thuốc có thể làm giảm viêm nhưng có thể gây teo da nặng hơn, nên theo dõi cẩn thận khi điều trị. Theo American Academy of Dermatology, steroid tại chỗ có thể giúp giảm viêm nhưng cần được sử dụng dưới sự giám sát của bác sĩ da liễu [^5].
- Tiêm steroid trực tiếp vào tổn thương: Đôi khi cũng hữu ích, nhưng làm tăng nguy cơ loét.
- Thuốc thay đổi hệ miễn dịch: Bác sĩ có thể kê toa thuốc thay đổi hệ miễn dịch để điều trị hoại tử mỡ, mức độ thành công của phương pháp này hiện chưa rõ. Các thuốc có thể được sử dụng bao gồm: Ciclosporin, Tacrolimus thoa ngoài da, và các phương pháp dùng kháng yếu tố hoại tử khối u α (anti-TNF-α).
- Ghép tuyến tụy hoặc ghép thận: Các nghiên cứu chứng minh rằng bệnh có thể tự chữa khỏi sau khi được ghép tuyến tụy hoặc ghép thận. Và các bác sĩ cho rằng việc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch (theo sau những phẫu thuật trên) đóng vai trò quan trọng trong sự lành bệnh.
- Aspirin và dipyridamole: Bên cạnh đó, bác sĩ có thể dùng aspirin và dipyridamole. Pentoxifylline giảm độ đặc của máu, tăng hủy fibrin và hồng cầu biến dạng, nó cũng có thể hữu ích.
- Cắt và ghép da: Đôi khi được sử dụng nhưng tỷ lệ lành bệnh kém và tái phát thường xuyên.
- Liệu pháp quang động: Ngoài ra có thể điều trị bằng liệu pháp quang động, bao gồm retinoid thoa ngoài, psoralen thoa ngoài kết hợp với tia cực tím A (quang hóa trị liệu PUVA).
- Điều trị laser: Điều trị lazer đã được sử dụng để làm giảm những triệu chứng cấp tính của tổn thương, giảm ban đỏ và giãn mao mạch. Một nghiên cứu trên Lasers in Surgery and Medicine đã chứng minh hiệu quả của laser trong việc điều trị các tổn thương da liên quan đến hoại tử mỡ [^6].
Lưu ý quan trọng: Thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để có phương pháp điều trị phù hợp nhất.
Nguồn tham khảo:
[^1]: Dermatology Practical & Conceptual: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4573496/ [^2]: American Journal of Clinical Dermatology [^3]: Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/necrobiosis-lipoidica/symptoms-causes/syc-20375509 [^4]: Diabetes Care [^5]: American Academy of Dermatology [^6]: Lasers in Surgery and Medicine