Mối Liên Hệ Giữa Trầm Cảm và Bệnh Tim Mạch
Trầm cảm không chỉ là một vấn đề về sức khỏe tinh thần mà còn có tác động đáng kể đến sức khỏe tim mạch. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên kết chặt chẽ giữa hai vấn đề sức khỏe này. Bài viết này sẽ đi sâu vào mối liên hệ giữa trầm cảm và bệnh tim mạch, đồng thời cung cấp thông tin hữu ích để bạn đọc hiểu rõ hơn về vấn đề này.
1. Sự Liên Hệ Giữa Bệnh Tim Mạch và Trầm Cảm
Các yếu tố nguy cơ truyền thống của bệnh tim mạch bao gồm rối loạn lipid máu, rối loạn glucose máu, các yếu tố viêm, béo phì, ít vận động, nghiện bia rượu và hút thuốc lá. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy các yếu tố tâm lý, đặc biệt là trầm cảm, cũng đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển và tiến triển của bệnh tim mạch.
1.1. Bệnh Trầm Cảm Có Ảnh Hưởng Gì Tới Tim Mạch?
- Trầm cảm và cô đơn gây áp lực lên tim mạch: Theo một nghiên cứu trên tạp chí của Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ (JACC), trầm cảm và cô đơn không chỉ là những cảm xúc tiêu cực mà còn có thể tạo ra áp lực lớn lên hệ tim mạch. Những cảm xúc này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và làm trầm trọng thêm tình trạng bệnh ở những người đã mắc bệnh tim. Nỗi lo âu, buồn phiền có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và tái phát bệnh tim. Một khảo sát trên gần 6.000 người cho thấy những người mắc cả bệnh trầm cảm và bệnh tim có nguy cơ tử vong cao gấp 3 lần so với người không mắc bệnh (Nguồn: Circulation).
- Nguy cơ ở phụ nữ: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn so với nam giới, và nguy cơ này còn tăng lên đáng kể nếu họ mắc bệnh trầm cảm. Điều này có thể liên quan đến sự khác biệt về hormone và cách cơ thể phản ứng với căng thẳng giữa nam và nữ.
- Trầm cảm và cao huyết áp: Trầm cảm và lo âu nặng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh cao huyết áp, một trong những nguyên nhân chính gây bệnh tim. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ chính gây ra bệnh tim mạch, đột quỵ và các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác.
1.2. Vì Sao Trầm Cảm Gây Ảnh Hưởng Tới Tim?
Mặc dù cơ chế chính xác vẫn chưa được hiểu đầy đủ, có một số giả thuyết giải thích vì sao trầm cảm có thể gây ảnh hưởng xấu đến tim mạch:
- Hành vi không lành mạnh: Trầm cảm có thể dẫn đến các hành vi không tốt cho sức khỏe như ít vận động, chế độ ăn uống kém, béo phì, hút thuốc lá và lạm dụng rượu bia. Tất cả những yếu tố này đều làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
- Viêm nhiễm: Nghiên cứu trên một tạp chí tim mạch cho thấy những người hay buồn phiền có nồng độ protein phản ứng C (CRP) cao hơn - một chất chỉ điểm của tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể. Viêm nhiễm mãn tính có thể làm hỏng các mạch máu và làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch.
- Rối loạn đông máu: Tổn thương tinh thần có thể tác động tới các tế bào tiểu cầu, khiến chúng kết tụ lại với nhau, dẫn tới tắc nghẽn động mạch do cục máu đông, gây ra các bệnh lý tim mạch như nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
2. Mối Quan Hệ Giữa Trầm Cảm và Các Bệnh Lý Tim Mạch Thường Gặp
2.1. Trầm Cảm và Bệnh Mạch Vành
- Nguy cơ mắc bệnh mạch vành: Trầm cảm là một trong những yếu tố phổ biến làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành. Xơ vữa động mạch và các cơ chế sinh lý bệnh tiềm ẩn của bệnh mạch vành có thể hình thành một thời gian dài trước khi xuất hiện các triệu chứng tim mạch. Do đó, xơ vữa động mạch có thể tạo điều kiện xuất hiện sớm các triệu chứng trầm cảm hơn so với các triệu chứng của bệnh mạch vành.
- Trầm cảm sau nhồi máu cơ tim: Tỷ lệ mắc bệnh trầm cảm sau nhồi máu cơ tim cao hơn 3 - 3,5 lần so với những người không mắc bệnh tim mạch. So với nhóm người không bị trầm cảm, người bị trầm cảm sau nhồi máu cơ tim có nguy cơ gặp phải các tai biến tim mạch và tử vong cao hơn. Trầm cảm cũng làm tăng gấp đôi nguy cơ tái nhồi máu cơ tim, ngừng tim, can thiệp mạch vành cấp cứu hoặc tử vong do tim mạch (Nguồn: JAMA).
- Vai trò trung gian: Các nghiên cứu khác cũng cho thấy trầm cảm có thể đóng vai trò trung gian giữa các stress trong cuộc sống và làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành.
2.2. Trầm Cảm và Rối Loạn Nhịp Tim
Có 3 tình trạng phổ biến làm tăng nguy cơ mắc rối loạn nhịp tim:
- Sự bất ổn định điện cơ tim - thường do mắc bệnh động mạch vành.
- Các tai biến phát sinh cấp tính - thường do căng thẳng thần kinh.
- Trạng thái tâm lý mạn tính, dữ dội và phổ biến - thường gồm trầm cảm và tuyệt vọng.
Như vậy, căng thẳng, trầm cảm có ảnh hưởng tới sự cân bằng thần kinh tự động của tim, làm tăng nguy cơ mắc rối loạn nhịp tim.
2.3. Trầm Cảm và Suy Tim
Nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh trầm cảm cao hơn 20% ở bệnh nhân mắc bệnh suy tim so với người khỏe mạnh. Tỷ lệ trầm cảm ở bệnh nhân suy tim đạt khoảng 35 - 38%. Ở bệnh nhân suy tim, trầm cảm dẫn tới sức khỏe yếu, hay phải nhập viện và tỷ lệ tử vong cao. Theo một nghiên cứu đăng trên European Journal of Heart Failure, trầm cảm có thể làm giảm chất lượng cuộc sống và khả năng tự chăm sóc bản thân của bệnh nhân suy tim.
2.4. Trầm Cảm và Tăng Huyết Áp
Nhiều nghiên cứu đưa ra kết luận bệnh trầm cảm làm tăng nguy cơ mắc phải tình trạng tăng huyết áp. Mối quan hệ giữa trầm cảm và tăng huyết áp vẫn còn nhiều tranh cãi. Theo các chuyên gia, trầm cảm và lo âu thường dẫn tới hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia và tăng cân. Đây là những hành vi thúc đẩy nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp và bệnh tim mạch.