Loạn Nhịp Xoang: Nhận Biết, Chẩn Đoán và Điều Trị
Loạn nhịp xoang là tình trạng rối loạn chức năng của nút xoang, bộ phận tạo nhịp tự nhiên của tim. Khi nút xoang hoạt động không đều, nhịp tim có thể đập nhanh hơn, chậm hơn hoặc không đều so với bình thường. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
1. Nhịp Xoang Là Gì?
- Vị trí và chức năng: Nút xoang là một cấu trúc nhỏ nằm ở tâm nhĩ phải (buồng tim trên bên phải). Nó được coi là máy tạo nhịp tự nhiên của tim. (Tham khảo: acc.org)
- Nhịp xoang bình thường: Nhịp xoang bình thường đảm bảo rằng các tín hiệu điện được truyền đi một cách trơn tru và đều đặn, khởi động chu kỳ co bóp của tim, giúp tim bơm máu hiệu quả đến các cơ quan trong cơ thể. (Tham khảo: ahajournals.org)
2. Loạn Nhịp Xoang Là Gì?
- Định nghĩa: Loạn nhịp xoang xảy ra khi nút xoang hoạt động bất thường, dẫn đến nhịp tim không đều. Nhịp tim có thể quá nhanh, quá chậm hoặc có những khoảng dừng. (Tham khảo: medscape.com)
- Phân loại loạn nhịp xoang:
- Nhịp xoang nhanh (Sinus Tachycardia): Nhịp tim lớn hơn 100 nhịp/phút khi nghỉ ngơi. Nguyên nhân có thể do gắng sức, căng thẳng, sốt, hoặc các vấn đề tim mạch. (Tham khảo: escardio.org)
- Nhịp xoang chậm (Sinus Bradycardia): Nhịp tim nhỏ hơn 60 nhịp/phút. Một số người khỏe mạnh, đặc biệt là vận động viên, có thể có nhịp tim chậm sinh lý. Tuy nhiên, nhịp tim chậm cũng có thể do bệnh lý nút xoang hoặc tác dụng phụ của thuốc. (Tham khảo: vnah.org.vn)
- Nhịp xoang hô hấp (Respiratory Sinus Arrhythmia): Đây là một hiện tượng bình thường, đặc biệt ở trẻ em và thanh niên. Nhịp tim thay đổi theo nhịp thở, nhanh hơn khi hít vào và chậm hơn khi thở ra. Nhịp xoang hô hấp thường không cần điều trị.
- Nguyên nhân gây loạn nhịp xoang:
- Sinh lý: Lo âu, căng thẳng, gắng sức có thể gây ra loạn nhịp xoang tạm thời. (Tham khảo: timmachhoc.com)
- Bệnh lý:
- Rối loạn điện giải (như hạ kali máu). * Sốt cao. * Mất nước. * Bệnh tim mạch: Bệnh van tim, suy nút xoang, lão hóa nút xoang. * Rối loạn thần kinh tim.* Yếu tố nguy cơ của loạn nhịp xoang:
- Tăng huyết áp. * Rối loạn lipid máu (mỡ máu cao). * Tuổi cao. * Tiền sử tổn thương tim: Nhồi máu cơ tim, viêm cơ tim. * Lạm dụng bia rượu, thuốc lá, cà phê. * Béo phì, ít vận động hoặc tập luyện quá sức.* Triệu chứng của loạn nhịp xoang:
- Cảm giác đánh trống ngực: Cảm giác tim đập nhanh, mạnh hoặc không đều. * Đau thắt ngực: Cơn đau hoặc khó chịu ở ngực. * Mệt mỏi: Cảm giác yếu sức, thiếu năng lượng. * Khó thở: Cảm giác hụt hơi, khó thở khi gắng sức hoặc thậm chí khi nghỉ ngơi. * Ngất xỉu hoặc chóng mặt: Do lưu lượng máu lên não bị giảm. * Các triệu chứng thần kinh: Tâm trạng bất ổn, suy giảm trí nhớ, rối loạn ngôn ngữ. * Đột quỵ hoặc thiếu máu cơ tim cục bộ thoáng qua: Hiếm gặp, nhưng có thể xảy ra ở những người có nhịp xoang nhanh nghiêm trọng. * Ở trẻ em: Bỏ bú, quấy khóc.
3. Chẩn Đoán và Điều Trị Loạn Nhịp Xoang
- Chẩn đoán loạn nhịp xoang:
- Điện tâm đồ (ECG): Đây là xét nghiệm cơ bản để ghi lại hoạt động điện của tim và phát hiện các bất thường nhịp tim. (Tham khảo: JAMA Network)
- Siêu âm tim: Giúp đánh giá cấu trúc và chức năng của tim, loại trừ các bệnh tim khác có thể gây ra loạn nhịp. * Holter ECG: Máy theo dõi nhịp tim liên tục trong 24-48 giờ, giúp phát hiện các cơn loạn nhịp không thường xuyên hoặc xảy ra trong các hoạt động hàng ngày. * Chẩn đoán phân biệt: Cần phân biệt loạn nhịp xoang với các tình trạng khác như co thắt tâm nhĩ sớm, block nhĩ thất (AV) độ 2, block xoang nhĩ độ 1. (Tham khảo: NEJM)
- Biến chứng của loạn nhịp xoang:
- Chóng mặt, khó thở, ngất xỉu. * Nguy cơ hình thành huyết khối, suy tim, tai biến mạch máu não (đột quỵ).* Điều trị loạn nhịp xoang:
- Thay đổi lối sống:
- Giảm căng thẳng, lo âu. * Hạn chế caffeine, rượu bia, thuốc lá. * Tập thể dục vừa phải. * Chế độ ăn uống lành mạnh, cân bằng điện giải. * Thuốc điều trị:
- Atropin: Tiêm tĩnh mạch để tăng nhịp tim trong trường hợp nhịp xoang chậm cấp tính. * Isoproterenol: Truyền tĩnh mạch trong trường hợp nhịp xoang chậm nghiêm trọng. * Thuốc chống loạn nhịp: Digoxin, Propranolol, Quinidine có thể được sử dụng để kiểm soát nhịp tim nhanh. Cần theo dõi Holter ECG thường xuyên để đánh giá hiệu quả và tác dụng phụ của thuốc. * Máy tạo nhịp tim: Đối với những người bị nhịp xoang chậm mạn tính, máy tạo nhịp tim có thể được cấy ghép để duy trì nhịp tim ổn định. * Phụ nữ mang thai: Cần thận trọng khi sử dụng thuốc điều trị loạn nhịp xoang để tránh ảnh hưởng đến thai nhi. Amiodarone thường không được khuyến cáo. * Các thủ thuật khác: Trong trường hợp thuốc không hiệu quả, có thể cân nhắc các thủ thuật như cấy máy tạo nhịp tim, đặt stent mạch vành, bắc cầu động mạch vành, hoặc đốt điện tim để điều trị các nguyên nhân gây loạn nhịp. Loạn nhịp xoang không nên bị xem thường. Việc theo dõi các triệu chứng, thăm khám bác sĩ và tuân thủ điều trị là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe tim mạch của bạn.