Viêm Tắc Động Mạch Chi Dưới và Thiếu Máu Chi Dưới
Viêm tắc động mạch chi dưới là một trong những nguyên nhân gây thiếu máu chi dưới, dẫn đến đau cơ, xương, và bắp chân. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng viêm và tắc nghẽn các động mạch nhỏ và vừa ở chân, làm giảm lưu lượng máu đến các chi. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển nặng hơn, gây ra đau ở bàn chân và ngón chân, ngay cả khi không hoạt động, thậm chí dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như loét và hoại tử tham khảo: Cleveland Clinic.
1. Hậu Quả của Thiếu Máu Chi Dưới
- Triệu chứng ban đầu: Người bệnh sẽ cảm thấy đau mỏi ở phần chân, đùi, hoặc mông, đặc biệt khi vận động. Cơn đau này thường được gọi là đau cách hồi, và nó sẽ giảm khi nghỉ ngơi.
- Triệu chứng tiến triển: Nếu tình trạng thiếu máu kéo dài, người bệnh sẽ bắt đầu cảm thấy đau ở bàn chân và ngón chân, ngay cả khi không vận động. Da chân có thể trở nên tái lạnh và xuất hiện các vết loét khó lành.
- Biến chứng nghiêm trọng: Trong trường hợp nặng, thiếu máu chi dưới có thể dẫn đến loét và hoại tử ngón chân hoặc bàn chân. Đây là tình trạng các mô bị chết do không được cung cấp đủ máu và oxy. Hoại tử có thể lan rộng và đe dọa đến tính mạng, buộc phải cắt cụt chi.
Viêm tắc động mạch được coi là một trong những nguyên nhân chính gây thiếu máu chi dưới. Các yếu tố nguy cơ của bệnh bao gồm hút thuốc lá, tiền sử gia đình mắc bệnh mạch máu, và các bệnh tự miễn tham khảo: Medscape.
Hệ thống tĩnh mạch chi dưới:
Để hiểu rõ hơn về bệnh lý này, chúng ta cần biết về hệ thống tĩnh mạch chi dưới:
- Gồm tĩnh mạch nông và tĩnh mạch sâu. Tĩnh mạch nông nằm ngay dưới da, trong khi tĩnh mạch sâu nằm sâu hơn trong cơ.
- Tĩnh mạch sâu thông nối với hệ thống động mạch thông qua các mao mạch.
- Tỷ lệ động mạch/tĩnh mạch: 1:2 (tĩnh mạch nhỏ và trung bình), 1:1 (tĩnh mạch lớn). Điều này có nghĩa là số lượng tĩnh mạch thường nhiều hơn động mạch, đặc biệt là ở các mạch máu nhỏ.
- Các tĩnh mạch sâu có van tĩnh mạch giúp ngăn máu chảy ngược xuống dưới do tác động của trọng lực. Van tĩnh mạch là các cấu trúc nhỏ bên trong lòng tĩnh mạch, có tác dụng như các cánh cửa một chiều, cho phép máu chảy về tim và ngăn không cho máu chảy ngược trở lại.
Tắc động mạch là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thiếu máu chi dưới. Khi động mạch bị tắc nghẽn, máu không thể lưu thông đến các mô và cơ quan ở chân, gây ra tình trạng thiếu oxy và dinh dưỡng, dẫn đến các triệu chứng và biến chứng của bệnh.
2. Chẩn Đoán và Hướng Điều Trị
- Khi nào cần đi khám: Khi bạn có các triệu chứng đau mỏi chi dưới kéo dài, đặc biệt là khi vận động, bạn nên đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được khám và điều trị kịp thời.
- Chuyên khoa: Bạn nên chọn chuyên khoa mạch máu để được khám và tư vấn bởi các bác sĩ chuyên về các bệnh lý mạch máu.
- Kiểm tra lâm sàng: Bác sĩ sẽ kiểm tra tổng quan, bao gồm việc bắt mạch ở các vị trí như nếp bẹn, khoeo chân, mu chân và ống gót. Việc này giúp đánh giá xem mạch máu có bị tắc nghẽn hay không.
- Chẩn đoán hình ảnh: Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm mạch máu để kiểm tra mức độ hẹp của động mạch và mức độ thiếu máu chi dưới. Một phương pháp khác là đo chênh lệch huyết áp giữa phần cổ chân và cánh tay (chỉ số ABI). Chỉ số ABI thấp có thể là dấu hiệu của bệnh động mạch ngoại biên tham khảo: AHA Journals.
Phương pháp điều trị:
- Nếu người bệnh bị viêm tắc động mạch gây thiếu máu chi dưới, bác sĩ thường sẽ chỉ định phương pháp tái lưu thông động mạch bị tắc bằng cách luồn ống thông vào chi dưới.
- Sử dụng dây dẫn, ống thông gắn bóng, stent để mở rộng lòng mạch. Bóng nong mạch được đưa vào vị trí tắc nghẽn và bơm phồng lên để mở rộng lòng mạch. Sau đó, stent (một ống kim loại nhỏ) được đặt vào để giữ cho lòng mạch không bị hẹp trở lại.
- Đặt stent kim loại để giữ cho lòng mạch không bị hẹp. Stent sẽ giúp duy trì lưu lượng máu ổn định đến các chi.
Khi lòng mạch được mở thông, máu sẽ lưu thông trở lại, giúp giảm đau và hồi phục các vết loét, hoại tử. Trong trường hợp hoại tử nặng không thể điều trị, bác sĩ sẽ phải cắt bỏ phần chi bị hoại tử để ngăn ngừa nhiễm trùng lan rộng.
3. Lưu Ý Sau Giải Phẫu Mạch Máu Chi Dưới
- Vận động: Sau 6 tiếng giải phẫu, người bệnh có thể đi lại nhẹ nhàng, nhưng nên hạn chế đi lại nhiều để tránh gây áp lực lên vết mổ.
- Chăm sóc:
- Đi tất giúp giảm sưng tím chân. Tất áp lực có thể giúp cải thiện lưu thông máu và giảm sưng phù.
- Vệ sinh vết mổ hàng ngày bằng nước muối sinh lý để ngăn ngừa nhiễm trùng.
Chi phí giải phẫu mạch máu chi dưới khá cao, vì vậy người bệnh nên tham gia bảo hiểm để được giảm chi phí điều trị. Ngoài ra, việc duy trì một lối sống lành mạnh, bao gồm chế độ ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên và bỏ hút thuốc lá, cũng rất quan trọng để ngăn ngừa bệnh mạch máu tiến triển tham khảo: ACC.org.