Phình Động Mạch Chủ Ngực: Những Điều Cần Biết
Phình động mạch chủ ngực là tình trạng giãn nở bất thường và vĩnh viễn của động mạch chủ trong lồng ngực. Tỷ lệ mắc bệnh này dao động từ 2% đến 5% trong số các bệnh lý liên quan đến phình mạch máu. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo là rất quan trọng để có thể can thiệp kịp thời.
1. Phình Động Mạch Chủ Ngực Là Gì?
Định nghĩa: Phình động mạch chủ ngực xảy ra khi đường kính của động mạch chủ lớn hơn hoặc bằng 1.5 lần so với đường kính bình thường của đoạn động mạch chủ đó.
Các dạng phình động mạch chủ ngực:
- Phình dạng túi: Đây là tình trạng phình không đối xứng, chỉ một phần thành động mạch bị phình ra. Thường là do chấn thương hoặc loét động mạch chủ gây ra, dẫn đến giả phình (pseudoaneurysm).
- Phình dạng hình thoi: Đây là dạng phình thật, ảnh hưởng đến cả ba lớp của thành động mạch chủ (lớp áo trong, lớp áo giữa và lớp áo ngoài). Động mạch chủ giãn to một đoạn dài và ảnh hưởng đến toàn bộ chu vi của thành mạch.
- Phình động mạch chủ ngực - bụng: Trường hợp này liên quan đến cả động mạch chủ ngực xuống và động mạch chủ bụng.
2. Dấu Hiệu Phình Động Mạch Chủ Ngực
Trong nhiều trường hợp, phình động mạch chủ ngực không gây ra triệu chứng rõ ràng và thường được phát hiện một cách tình cờ trong quá trình kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc chụp X-quang ngực vì một lý do khác. Tuy nhiên, một số bệnh nhân có thể có các dấu hiệu cảnh báo sau:
Đau ngực hoặc sau lưng đột ngột: Cơn đau có thể mơ hồ hoặc dữ dội, lan đến cổ, hàm dưới, giữa hai xương bả vai, vai trái hoặc lưng. Nếu phình động mạch chủ ngực bị tách (disection), cơn đau thường xuất hiện đột ngột, dữ dội như xé toạc ở vùng ngực hoặc sau lưng.
Khó thở, khó nuốt: Khi phình động mạch chủ ngực đạt kích thước lớn, nó có thể chèn ép lên các cấu trúc xung quanh như khí quản, thực quản hoặc các dây thần kinh. Điều này có thể dẫn đến các triệu chứng như khàn tiếng (do chèn ép dây thần kinh thanh quản), khó thở, khó nuốt hoặc phù (do chèn ép tĩnh mạch).
3. Biến Chứng và Nguy Cơ của Phình Động Mạch Chủ Ngực
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ tiến triển của phình động mạch chủ ngực bao gồm:
- Xơ vữa động mạch: Đây là quá trình tích tụ mảng bám trong thành động mạch, làm suy yếu thành mạch và dễ dẫn đến phình.
- Hút thuốc lá: Hút thuốc lá gây tổn thương thành mạch máu, làm tăng nguy cơ phình động mạch.
- Cao huyết áp: Huyết áp cao làm tăng áp lực lên thành động mạch, góp phần vào sự phát triển của phình động mạch.
Nguy cơ và biến chứng:
- Tốc độ phát triển của phình động mạch chủ ngực trung bình từ 0.42cm đến 0.56cm mỗi năm. Khi kích thước của phình càng lớn, nguy cơ vỡ phình càng cao.
- Vỡ phình là biến chứng nguy hiểm nhất, có thể dẫn đến tử vong. Khi phình vỡ, bệnh nhân có thể bị sốc, trụy tim mạch, đau ngực, bụng hoặc lưng dữ dội, mạch nhanh, huyết áp tụt, da niêm mạc nhợt nhạt. Chẩn đoán hình ảnh có thể phát hiện dịch trong màng phổi hoặc sau phúc mạc. Trong trường hợp này, bệnh nhân cần được phẫu thuật cấp cứu, nhưng tiên lượng thường rất xấu.
Kết luận:
Phình động mạch chủ ngực là một bệnh lý nghiêm trọng và không thể phục hồi. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh, cùng với việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ, là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và cải thiện tiên lượng cho bệnh nhân. Tham khảo ý kiến bác sĩ tim mạch để được tư vấn và điều trị kịp thời.
Nguồn tham khảo: