Tổng quan về men tim H-FABP và vai trò trong chẩn đoán nhồi máu cơ tim
Chào bạn, tôi là bác sĩ Phạm Xuân Hậu, chuyên khoa tim mạch. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ mắc các bệnh tim mạch đang có xu hướng tăng cao trên toàn cầu. Mỗi năm, thế giới có khoảng 17,5 triệu người tử vong do các nguyên nhân liên quan đến tim mạch. Trong số đó, nhồi máu cơ tim cấp là một trong những yếu tố hàng đầu gây nguy hiểm đến tính mạng bệnh nhân. Để chẩn đoán sớm bệnh, chỉ số men tim H-FABP (Heart-type Fatty Acid-Binding Protein) nổi lên như một công cụ mới và có độ chính xác cao.
1. Tìm hiểu về men tim H-FABP
H-FABP là gì?
H-FABP là một loại protein vận chuyển acid béo trong bào tương, có vai trò quan trọng trong quá trình vận chuyển và chuyển hóa lipid. Có nhiều loại FABP khác nhau, như H-FABP có trong tim, Liver-FABP có trong gan và ruột. Ở cơ tim người, H-FABP tồn tại với nồng độ cao. Đây là một dấu chỉ sinh học tương đối nhạy cảm đối với sự xơ hóa cơ tim.
Vai trò của H-FABP trong chẩn đoán nhồi máu cơ tim
Các xét nghiệm về men tim H-FABP được sử dụng để chẩn đoán và theo dõi bệnh lý nhồi máu cơ tim. Khi nhồi máu cơ tim diễn ra, H-FABP sẽ rất nhanh được giải phóng vào máu do kích thước nhỏ và độ hòa tan cao của các phân tử này. Thông thường, nồng độ H-FABP tăng rất nhanh trong khoảng 3 – 6 giờ đầu sau khi bị nhồi máu cơ tim và sẽ trở về bình thường trong khoảng 12 – 24 giờ.
2. Độ nhạy của men tim H-FABP trong nhồi máu cơ tim
Men tim H-FABP là một loại protein rất nhạy trong chẩn đoán sớm nhồi máu cơ tim, với diễn tiến như sau:
- Trong giai đoạn sớm (0-6 giờ): Ở thời điểm 0 giờ đến 3 giờ và 3 giờ đến 6 giờ đầu tiên sau khi khởi phát chứng đau ngực, trong khi các xét nghiệm CK-MB hay Troponin T/I có độ nhạy tương đối thấp, thì H-FABP lại có độ nhạy đặc biệt vượt trội.
- Độ chính xác khi kết hợp các xét nghiệm: Khi kết hợp đồng thời 3 loại xét nghiệm men tim là CK-MB, Troponin I/T và xét nghiệm men tim H-FABP trong giai đoạn sớm từ 3 đến 6 giờ đầu tiên, độ nhạy của chẩn đoán có thể lên đến 98%. So với việc chỉ sử dụng Troponin T/I, việc xét nghiệm thêm men H-FABP có thể tăng độ chính xác lên hơn 20%.
Theo nghiên cứu trên tạp chí Journal of the American College of Cardiology, việc sử dụng kết hợp các dấu ấn sinh học tim mạch, bao gồm H-FABP, giúp cải thiện đáng kể khả năng phát hiện sớm nhồi máu cơ tim (theo acc.org).
3. Ý nghĩa của chỉ số H-FABP trong chẩn đoán sớm nhồi máu cơ tim
Cho đến nay, việc xét nghiệm H-FABP trong nhồi máu cơ tim có thể mang lại nhiều kết quả dự báo và tiên lượng rất ý nghĩa:
- Dự báo nguy cơ: Sự tăng men H-FABP trong tim trong những giờ đầu tiên sau khi xuất hiện đau ngực là một dấu hiệu dự báo rất quan trọng về khả năng tử vong hoặc nhồi máu cơ tim tái phát trong vòng 1 năm.
- Giá trị tiên lượng: Men tim H-FABP cũng có nhiều đóng góp thông tin liên quan đến giá trị tiên lượng bệnh và độc lập với các xét nghiệm khác như ECG, xét nghiệm lâm sàng. Sự gia tăng H-FABP có giá trị tiên lượng đặc biệt mạnh mẽ về khả năng tử vong sau hội chứng mạch vành cấp.
- Hỗ trợ quyết định lâm sàng: Việc chỉ thực hiện xét nghiệm H-FABP tuy không đủ để khẳng định về chứng nhồi máu cơ tim cấp, nhưng cũng đủ để có hướng quyết định xử trí đối với bệnh nhân cấp cứu vì cơn đau thắt ngực trong vòng 1 – 2 tiếng đầu tiên.
- Xác định đối tượng nguy cơ cao: H-FABP có thể xác định rõ các đối tượng bệnh nhân có nguy cơ cao về nhồi máu cơ tim, do đó những bệnh nhân này sẽ được kiểm tra và can thiệp động mạch vành sớm nhất có thể. Cùng với đó, nếu xét nghiệm H-FABP đồng thời với xét nghiệm Troponin T, bệnh nhân có thể tránh được các can thiệp động mạch vành không cần thiết do kết quả dương tính giả từ Troponin T.
- Tối ưu hóa chiến lược điều trị: Khả năng dự đoán trên bệnh nhân có nguy cơ cao của H-FABP được cải thiện đáng kể, từ đó giúp các bác sĩ tối ưu hóa chiến lược điều trị như: phương pháp tan huyết khối, can thiệp mạch vành, phẫu thuật tim…
4. Nghiên cứu chứng minh sự hữu ích của men tim H-FABP trong nhồi máu cơ tim
Sự phát hiện mối liên quan giữa men tim H-FABP và chứng nhồi máu cơ tim cấp là một công trình quan trọng trong việc chẩn đoán sớm nhồi máu cơ tim.
Đến nay, trên toàn thế giới đã có hàng loạt công trình nghiên cứu trên thực nghiệm cho thấy tính nổi trội của men H-FABP trong nhồi máu cơ tim, ví dụ:
- Nghiên cứu của McCann CJ và cộng sự (2008): Được công bố trên tạp chí European Heart Journal, nghiên cứu này cho thấy H-FABP có nhiều vai trò trong chẩn đoán nhồi máu cơ tim, đặc biệt đối với nhóm bệnh nhân nhập viện cấp cứu trong vòng 4 giờ đầu tiên sau khi xuất hiện cơn đau ngực. Nghiên cứu này cũng cho thấy H-FABP có độ nhạy cũng như độ đặc hiệu cao hơn hẳn cTnT (Cardiac Troponin T).
- Nghiên cứu của Mac Mahon CG và cộng sự (2011): Nghiên cứu này, đăng trên The American Journal of Emergency Medicine, cũng chứng minh được H-FABP là một công cụ hữu ích và đáng tin cậy đối với việc chẩn đoán sớm nhồi máu cơ tim và hội chứng mạch vành cấp.
- Nghiên cứu của GY Naroo và cộng sự (2009): Nghiên cứu này, được đăng trên Hong Kong Journal of Emergency Medicine, đã được tiến hành trên bệnh nhân xuất hiện chứng đau ngực khoảng 20 phút đến 12 giờ đầu. Kết quả cho thấy trong 6 giờ đầu, men tim H-FABP có độ nhạy cao đến 75.76% và độ đặc hiệu cao đến 96.97%. Trong khi đó, 2 chỉ số này ở Troponin T chỉ ở mức 68.69% và 97.54%. Điều này có thể dẫn đến kết luận: men tim H-FABP là một dấu chỉ sinh học hiệu quả hơn tất cả các loại men tim khác, tính đến thời điểm hiện tại, trong chẩn đoán hoại tử cơ tim do nhồi máu cơ tim cấp.
Kết luận
Chỉ số men tim H-FABP được xem là một chỉ số quan trọng trong việc chẩn đoán sớm nhồi máu cơ tim ngay trong những giờ đầu tiên sau khi bệnh nhân bắt đầu đau ngực. Tuy có giá trị chẩn đoán cao, việc phối hợp xét nghiệm H-FABP với các xét nghiệm men tim truyền thống khác cũng rất cần thiết để nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và điều trị.