Phòng ngừa nhồi máu cơ tim tái phát: Hướng dẫn toàn diện
Nhồi máu cơ tim là một biến cố tim mạch nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Nhờ những tiến bộ của y học hiện đại, nhiều bệnh nhân đã được cứu sống sau cơn nhồi máu cơ tim. Tuy nhiên, để đảm bảo sức khỏe lâu dài và phòng ngừa tái phát, việc tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống là vô cùng quan trọng.
1. Sử dụng thuốc điều trị tại nhà
Việc sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ là yếu tố then chốt trong việc dự phòng tái phát nhồi máu cơ tim. Các loại thuốc được sử dụng trong điều trị nhồi máu cơ tim nhằm mục đích khôi phục lưu thông máu ở động mạch vành, giảm đau thắt ngực và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Sau nhồi máu cơ tim, người bệnh có nguy cơ cao gặp phải các biến cố như hình thành huyết khối, rối loạn nhịp tim, suy tim,… Để giảm nguy cơ này và ngăn ngừa tái phát nhồi máu cơ tim, bác sĩ thường chỉ định các loại thuốc sau:
- Thuốc chống ngưng tập tiểu cầu: Aspirin, clopidogrel, prasugrel hoặc ticagrelor giúp ngăn ngừa hình thành cục máu đông trong lòng mạch, giảm nguy cơ tắc nghẽn mạch vành.
- Thuốc ức chế men chuyển (ACEI) hoặc ức chế thụ thể Angiotensin (ARB): Giúp hạ huyết áp, bảo vệ tim và ngăn ngừa suy tim.
- Thuốc chẹn beta: Giúp làm chậm nhịp tim, giảm huyết áp và giảm gánh nặng cho tim.
- Statin: Giúp giảm cholesterol trong máu, ngăn ngừa sự tiến triển của xơ vữa động mạch.
Ngoài ra, bác sĩ có thể kê đơn các loại thuốc khác để ổn định nhịp tim, huyết áp, hoặc điều trị các bệnh lý đi kèm như tiểu đường, mỡ máu,… (Theo ACC/AHA Guidelines)
Lưu ý quan trọng:
- Người bệnh cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ về liều lượng, thời gian dùng thuốc.
- Tuyệt đối không tự ý điều chỉnh liều lượng hoặc ngừng thuốc khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ.
- Theo dõi huyết áp, nhịp tim thường xuyên và báo cáo ngay cho bác sĩ nếu có bất kỳ bất thường nào.
- Đã có nhiều trường hợp bệnh nhân tái nhập viện do đau ngực, tái tắc hẹp mạch vành vì không tuân thủ điều trị.
2. Chế độ dinh dưỡng
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa sự tiến triển và tái phát của bệnh nhồi máu cơ tim. Một chế độ ăn uống lành mạnh giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ như cholesterol cao, huyết áp cao và béo phì.
2.1. Hạn chế mỡ động vật
- Nên sử dụng dầu thực vật (dầu ô liu, dầu hướng dương, dầu đậu nành) thay vì mỡ động vật.
- Tránh sử dụng dầu dừa và dầu cọ vì chúng chứa nhiều chất béo bão hòa, không tốt cho tim mạch.
- Tổng lượng chất béo không nên vượt quá 30% khẩu phần ăn hàng ngày.
2.2. Hạn chế tối đa thức ăn nhanh
- Thức ăn nhanh thường chứa nhiều chất béo bão hòa, cholesterol và natri, gây mất cân bằng dinh dưỡng và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
- Các món nướng, chiên xào cũng nên hạn chế để giảm lượng cholesterol hấp thu vào cơ thể.
2.3. Giảm sử dụng muối
- Hấp thu quá nhiều muối có thể gây tăng huyết áp, làm tăng gánh nặng cho tim.
- Nên hạn chế muối trong chế độ ăn hàng ngày (ăn nhạt).
- Lưu ý rằng muối có sẵn trong nhiều loại thực phẩm và gia vị chế biến.
Các biện pháp giảm muối:
- Không để thêm gia vị chấm trên bàn ăn.
- Nêm nếm nhạt dần trong quá trình chế biến.
- Hạn chế ăn các loại thức ăn sẵn, đồ đóng hộp, đồ khô.
- Sử dụng nước sôi để nguội để rửa bớt muối trong thức ăn trước khi ăn.
2.4. Tăng cường thực phẩm có lợi
- Bổ sung hải sản tươi (cá, tôm, sò biển) ít nhất 3 bữa/tuần. Các loại cá béo như cá hồi, cá thu, cá trích chứa nhiều omega-3, rất tốt cho tim mạch (Theo AHA Recommendations).
- Tăng cường rau xanh, chất xơ và hoa quả tươi. Chất xơ giúp giảm cholesterol và cải thiện tiêu hóa.
2.5. Triệu chứng cần đi khám
Nếu bạn gặp phải các triệu chứng như đau ngực/đau thắt ngực, khó thở, hồi hộp đánh trống ngực, phù chân,… cần đến khám bác sĩ tim mạch ngay lập tức để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Không nên chủ quan với các triệu chứng này.
3. Chế độ sinh hoạt và tập luyện
Để phòng ngừa nhồi máu cơ tim tái phát, người bệnh cần xây dựng một chế độ sinh hoạt và tập luyện hợp lý, lối sống lành mạnh.
- Theo dõi cân nặng, huyết áp, nhịp tim thường xuyên.
- Nếu bạn là người hút thuốc, hãy bỏ thuốc lá ngay lập tức. Hút thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch.
- Duy trì tập luyện thể dục thể thao ít nhất 30 phút/ngày và tối thiểu 3 ngày/tuần. Nên lựa chọn những môn thể thao phù hợp với sức khỏe và sở thích của mình, chẳng hạn như đi bộ, chạy bộ chậm, đạp xe, bơi lội,… (Theo ESC Guidelines)
- Trong quá trình tập luyện, cần lắng nghe cơ thể, không nên tập quá gắng sức. Nên tập ở mức độ vừa phải, khi mệt thì nghỉ ngơi.
- Nếu bạn còn đang ở độ tuổi lao động, cần có thời gian thư giãn, nghỉ ngơi để cơ thể hồi phục. Tránh làm việc quá sức và căng thẳng kéo dài.
- Không lạm dụng rượu bia, đồ uống có cồn, gas và các chất kích thích khác.
- Giữ cho mình một thái độ sống lạc quan, tránh căng thẳng, stress. Tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè hoặc chuyên gia tâm lý nếu cần thiết.
Tóm lại: Tuân thủ điều trị thuốc, chế độ dinh dưỡng hợp lý và lối sống lành mạnh là chìa khóa để phòng ngừa nhồi máu cơ tim tái phát và duy trì một trái tim khỏe mạnh.