Nhồi Máu Cơ Tim Tái Phát: Hiểu Rõ và Phòng Ngừa
Nhồi máu cơ tim là một trong những bệnh gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Nếu không được điều trị và chăm sóc đúng cách, nhồi máu cơ tim có thể tái phát. Do đó, bạn cần hết sức lưu ý để tránh gặp phải những hậu quả đáng tiếc sau này.
1. Nhồi Máu Cơ Tim Là Gì?
Nhồi máu cơ tim là một bệnh lý tim mạch nguy hiểm thường xảy ra khi một vùng cơ tim bị tổn thương, hoại tử do các động mạch vành bị tắc nghẽn làm ngưng đột ngột sự cung cấp máu đến nuôi cơ tim. Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), nguyên nhân phổ biến nhất của nhồi máu cơ tim là do xơ vữa động mạch, dẫn đến hình thành các mảng bám trong lòng mạch vành, gây hẹp hoặc tắc nghẽn. (Nguồn: https://www.heart.org/)
Những tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị nhồi máu cơ tim cấp hiện nay bao gồm điều trị can thiệp động mạch vành (với hút huyết khối, nong bóng, đặt stent), tiêu sợi huyết hoặc mổ mở cấp cứu và điều trị nội khoa. Tuy nhiên, sau những nỗ lực cứu sống này, người bệnh cần tuân thủ một chế độ điều trị nghiêm ngặt để phòng ngừa nhồi máu cơ tim có thể tái phát. Việc tái phát có thể xảy ra nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát tốt, hoặc do sự hình thành các cục máu đông mới tại vị trí đã can thiệp trước đó.
2. Nhồi Máu Cơ Tim Tái Phát Là Gì?
Nhồi máu cơ tim hoàn toàn có thể tái phát nếu người bệnh không được điều trị và chăm sóc đúng cách. Để hạn chế nhồi máu cơ tim có thể tái phát, sau khi điều trị, người bệnh cần tuân thủ theo dõi và dùng thuốc theo chỉ định của các bác sĩ để ngăn ngừa các biến cố có thể xảy ra. Theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.
Đối với bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim, việc dùng thuốc là bắt buộc. Các loại thuốc thường được sử dụng bao gồm thuốc chống kết tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel), thuốc ức chế men chuyển (ACEI), thuốc chẹn beta, và statin. Bên cạnh đó, các mạch máu và mô tim phụ thuộc rất nhiều vào chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt và tập luyện. Chế độ ăn uống lành mạnh, giàu chất xơ, hạn chế chất béo bão hòa và cholesterol, kết hợp với việc tập thể dục đều đặn, sẽ giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ tái phát.
Nhồi máu cơ tim hoàn toàn có thể tái phát nếu người bệnh không được điều trị và chăm sóc đúng cách
3. Biến Chứng Nhồi Máu Cơ Tim
Biến chứng nhồi máu cơ tim được biểu hiện ở nhiều mức độ khác nhau:
- Rối loạn nhịp tim: Đây là tình trạng nhịp tim bất thường, có thể nhanh, chậm so với tốc độ trung bình nhưng nặng nhất là rung thất rồi đến nhịp nhanh thất. Rối loạn nhịp tim có thể gây ra các triệu chứng như chóng mặt, ngất xỉu, hoặc thậm chí đột tử.
- Các bloc nhĩ thất: Biến chứng này thường gặp ở nhồi máu cơ tim sau - dưới, được chia thành 3 mức độ khác nhau với độ 3 là bloc tim hoàn toàn, nhịp tim rất chậm kiểu nhịp thoát thất, có thể xảy ra rất đột ngột, tỷ lệ tử vong cao. Bloc nhĩ thất làm gián đoạn sự dẫn truyền xung động điện từ tâm nhĩ xuống tâm thất, gây ra tình trạng tim đập chậm và không hiệu quả.
- Các biến chứng suy bơm: Biến chứng quan trọng của nhồi máu cơ tim (nhất là khi khối hoại tử càng lớn) là suy thất trái, suy tâm thu và cả suy tâm trương (loạn chức năng tâm trương với “thất cứng” tức là giảm giãn năng - compliance). Mức nặng nhất của suy bơm là “sốc do tim”. Sốc là giảm tưới máu mô, mà biểu hiện không chỉ là trụy mạch (huyết áp tâm thu dưới 90mmHg), mà còn có thiểu niệu, vô niệu, rối loạn ý thức, đầu chi nhợt, lạnh ẩm, toan huyết (có khi biểu hiện bằng thở chu kỳ). Suy tim làm giảm khả năng bơm máu của tim, dẫn đến các triệu chứng như khó thở, phù chân, mệt mỏi.
- Các biến chứng cơ học: Thường xảy ra trong tuần lễ đầu với các nguy cơ vỡ thành tự do thất trái; vỡ (thủng, rách) vách liên thất tạo ra một “thông liên thất mắc phải cấp” làm xuất hiện một âm thổi tâm thu mới; đứt rách cơ nhú như đứt rời hoặc chỉ rách hoặc chỉ rối loạn chức năng cơ nhú ở cột cơ của một trong hai lá van, tạo nên sa van, sinh ra hở hai lá cấp, với triệu chứng phụt ngược rất rõ, xuất hiện một âm thổi tâm thu mới. Các biến chứng cơ học là những biến chứng nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng và thường đòi hỏi phải can thiệp phẫu thuật.
- Các biến chứng huyết khối, thuyên tắc: Biến chứng nhồi máu cơ tim này gây nguy cơ tái phát nhồi máu cơ tim khiến hoại tử lan rộng hoặc thêm hoại tử cơ tim mới thuyên tắc đại tuần hoàn. Thuyên tắc đại tuần hoàn thường xuất hiện sau 1-3 tuần, cục huyết khối xuất phát từ mặt trong thành thất trái, di chuyển theo dòng máu tới não, mạc treo, các chi, hiếm khi chui vào mạch vành. Thuyên tắc động mạch phổi, nếu người bị nhồi máu cơ tim đã nằm bất động quá dài hay lạm dụng thuốc lợi tiểu khiến máu cô đặc hơn thì biến chứng càng dễ xảy ra. Huyết khối và thuyên tắc có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như đột quỵ, tắc mạch chi, hoặc nhồi máu các cơ quan khác.
- Các biến chứng sớm khác: Viêm màng ngoài tim cấp, xảy ra ngay sau mấy ngày đầu với biểu hiện đau dữ dội ngay phía sau xương ức lan ra sau lưng. Trong các biến chứng này thì đột tử là nặng nề nhất.
Viêm màng ngoài tim cấp là biến chứng có thể gặp khi mắc nhồi máu cơ tim tái phát
- Các biến chứng muộn của nhồi máu cơ tim: Hội chứng Dressler xảy ra muộn (ở tuần thứ 3 - 10) vì hiện tượng tự miễn nhưng biến chứng này ít hẳn đi ở thời đại nong mạch vành và tiêu sợi huyết. Sốt, đau ngực khi hít vào sâu. Tăng bạch cầu, tăng tốc độ máu lắng và tăng hiệu giá “kháng thể kháng cơ tim”, đoạn ST chênh lên kiểu đồng vận nhiều chuyển đạo. Rất hiếm khi biến chứng về sau thành viêm màng ngoài tim co thắt, phình thất, đau thắt ngực sau nhồi máu cơ tim chiếm tới 20 - 30% bệnh nhân. Nhồi máu cơ tim tái phát chiếm 5 - 20% bệnh nhân suy tim nhưng lý do cụ thể rất khác nhau, cần xem xét để điều trị. Đột tử vẫn có thể xảy ra ở thời kỳ muộn này do rung thất, nhịp nhanh thất. Viêm quanh khớp vai sau nhồi máu cơ tim với biểu hiện đau, cứng, thay đổi vận mạch da.
4. Nhồi Máu Cơ Tim Có Nguy Hiểm Không?
Nhồi máu cơ tim là một trong những căn bệnh nguy hiểm, có thể cướp đi sinh mạng của người bệnh nếu không được cấp cứu kịp thời. Nếu may mắn sống sót, người bệnh vẫn có nguy cơ cao bị tái phát nhồi máu cơ tim, suy tim hoặc đột tử. Theo thống kê, tỷ lệ tử vong do nhồi máu cơ tim trong năm đầu tiên sau khi mắc bệnh là khoảng 10%. (Nguồn: https://www.acc.org/)
Nhồi máu cơ tim có thể tái phát sau điều trị, do đó bạn cần tham vấn các ý kiến từ chuyên gia để thiết lập một chế độ dinh dưỡng cũng như luyện tập hợp lý để hạn chế những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
XEM THÊM:
- Điều trị nhồi máu cơ tim cấp
- Sự nguy hiểm của nhồi máu cơ tim
- Vì sao nhồi máu cơ tim có thể xảy ra ở người trẻ tuổi?