Chăm sóc trẻ bị tiểu đường: Thay đổi lối sống và vai trò của gia đình
Chăm sóc một đứa trẻ mắc bệnh tiểu đường không chỉ là một nhiệm vụ y tế, mà còn là một sự thay đổi toàn diện trong sinh hoạt và lối sống của cả gia đình. Điều này đòi hỏi thời gian, sự kiên trì và phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên. Việc chăm sóc có thể bao gồm việc thức dậy sớm hơn để chuẩn bị bữa ăn phù hợp, theo dõi lượng đường trong máu và đảm bảo trẻ tuân thủ chế độ ăn uống nghiêm ngặt.
Thay đổi trong sinh hoạt
Kế hoạch ăn uống nghiêm ngặt:
Một trong những thay đổi lớn nhất là việc chuyển từ chế độ ăn uống tự do sang một kế hoạch ăn uống có kiểm soát chặt chẽ. Thay vì cho trẻ ăn theo sở thích, bạn cần tuân thủ một chế độ ăn uống cụ thể, cân bằng giữa carbohydrate, protein và chất béo. Việc này giúp duy trì lượng đường trong máu ổn định.
- Hạn chế ăn vặt bên ngoài: Để kiểm soát tốt hơn lượng đường trong máu, hạn chế tối đa việc trẻ ăn vặt ở ngoài. Hãy chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ lành mạnh cho trẻ mang theo đến trường hoặc khi ra ngoài.
Chia sẻ trách nhiệm giữa bố và mẹ:
Việc chăm sóc trẻ bị tiểu đường là một công việc đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cả bố và mẹ. Nếu một người phải gánh vác toàn bộ trách nhiệm, họ có thể dễ bị căng thẳng, mệt mỏi và thậm chí là kiệt sức.
- Lập kế hoạch và chia sẻ công việc: Hãy cùng nhau lập kế hoạch chăm sóc, phân chia công việc một cách hợp lý và tạo không gian riêng cho mỗi người để nghỉ ngơi, thư giãn. Điều này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng mà còn tạo ra một môi trường gia đình hòa thuận, hỗ trợ lẫn nhau.
Sự hỗ trợ từ người thân và bạn bè:
Trong trường hợp gia đình chỉ có một phụ huynh, sự hỗ trợ từ người thân, bạn bè là vô cùng quan trọng. Họ có thể giúp bạn chăm sóc trẻ, đưa đón trẻ đến các buổi khám bệnh hoặc đơn giản là dành thời gian chơi với trẻ để bạn có thời gian nghỉ ngơi.
- Đảm bảo người chăm sóc có đủ kiến thức: Khi nhờ người khác chăm sóc trẻ, hãy đảm bảo rằng họ đã được trang bị đầy đủ kiến thức về bệnh tiểu đường và cách xử lý các tình huống khẩn cấp. Bạn có thể tham khảo ý kiến của các chuyên gia y tế hoặc các nhóm hỗ trợ bệnh tiểu đường để được hướng dẫn.
Ảnh hưởng của gia đình
Tác động qua lại giữa bệnh tiểu đường và gia đình:
Bệnh tiểu đường tuýp 1 không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ mà còn tác động sâu sắc đến cấu trúc và chức năng của gia đình. Ngược lại, cách gia đình bạn vận hành cũng ảnh hưởng đến việc kiểm soát bệnh tiểu đường của trẻ.
Các yếu tố giúp điều chỉnh lành mạnh:
- Chia sẻ trách nhiệm: Các thành viên trong gia đình cùng nhau chia sẻ trách nhiệm chăm sóc trẻ, từ việc chuẩn bị bữa ăn đến theo dõi lượng đường trong máu.
- Gắn kết: Gia đình có mối quan hệ gắn bó, yêu thương và hỗ trợ lẫn nhau.
- Giải quyết vấn đề: Gia đình có khả năng giải quyết các vấn đề phát sinh một cách hiệu quả.
- Ít xung đột: Mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình hòa thuận, ít xảy ra xung đột.
- Chăm sóc liên tục: Trẻ nhận được sự chăm sóc liên tục và nhất quán từ các thành viên trong gia đình.
Thái độ tích cực của cha mẹ:
Thái độ của cha mẹ đóng vai trò then chốt trong việc giúp trẻ thích nghi với bệnh tiểu đường. Trẻ em thường nhạy cảm với cảm xúc của cha mẹ và có xu hướng bắt chước hành vi của họ.
- Cha mẹ làm gương: Khi cha mẹ có thái độ tích cực, lạc quan và tuân thủ các hướng dẫn điều trị, trẻ sẽ có động lực hơn để làm theo. Ngược lại, nếu cha mẹ lo lắng, bi quan hoặc không quan tâm đến việc điều trị, trẻ có thể cảm thấy chán nản và bỏ bê việc chăm sóc bản thân.
Thái độ và niềm tin
Quan điểm về bệnh tiểu đường:
Cách gia đình nhìn nhận về bệnh tiểu đường có ảnh hưởng lớn đến cách họ đối phó với nó.
- Quan điểm tích cực: Những gia đình xem bệnh tiểu đường là một thách thức nghiêm trọng nhưng có thể kiểm soát được thường có khả năng đối phó tốt hơn. Họ chủ động tìm kiếm thông tin, tuân thủ điều trị và hỗ trợ trẻ một cách tích cực.
- Quan điểm tiêu cực: Những gia đình cảm thấy choáng ngợp, không chắc chắn về khả năng của mình hoặc có suy nghĩ tiêu cực về tương lai thường gặp nhiều khó khăn hơn. Họ có thể bỏ bê việc điều trị, đổ lỗi cho nhau hoặc trở nên quá bảo bọc trẻ.
Kinh nghiệm trong quá khứ:
Kinh nghiệm của gia đình trong quá khứ với bệnh tiểu đường cũng có thể ảnh hưởng đến thái độ và niềm tin của họ.
- Kinh nghiệm tiêu cực: Nếu gia đình đã từng chứng kiến những người mắc bệnh tiểu đường gặp nhiều biến chứng hoặc có cuộc sống khó khăn, họ có thể cảm thấy bi quan và lo lắng về tương lai của con mình.
- Hỗ trợ từ chuyên gia: Trong trường hợp này, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế và các nhóm hỗ trợ bệnh tiểu đường là rất quan trọng. Họ có thể cung cấp thông tin chính xác, giúp gia đình thay đổi quan điểm và xây dựng niềm tin vào khả năng kiểm soát bệnh tiểu đường.
Tránh quá bảo bọc:
Ban đầu, một số cha mẹ có thể xem con mình như là 'bệnh nhân' hoặc 'mong manh' và trở nên quá quan tâm, bảo vệ con quá mức. Điều này có thể cản trở sự phát triển bình thường của trẻ.
- Để trẻ sống cuộc sống bình thường: Không nên để bệnh tiểu đường ngăn cản trẻ tham gia vào các hoạt động mà bạn bè của chúng tham gia. Chỉ cần đảm bảo rằng bạn đã có kế hoạch dự phòng để đảm bảo an toàn cho trẻ.
Cân bằng giữa kiểm soát và tự do
Trao quyền tự chủ cho trẻ:
Khi trẻ lớn lên, hãy trao cho trẻ nhiều quyền tự chủ hơn trong việc quản lý bệnh tiểu đường của mình. Điều này giúp trẻ phát triển tính tự lập, tự tin và có trách nhiệm hơn với sức khỏe của bản thân.
- Từng bước giao trách nhiệm: Bắt đầu bằng việc giao cho trẻ những nhiệm vụ đơn giản, chẳng hạn như tự đo lượng đường trong máu hoặc tự tiêm insulin dưới sự giám sát của bạn. Sau đó, khi trẻ đã thành thạo, bạn có thể giao cho trẻ những nhiệm vụ phức tạp hơn, chẳng hạn như tự điều chỉnh liều insulin hoặc tự lựa chọn thực phẩm phù hợp.
Luôn hỗ trợ khi cần thiết:
Ngay cả khi trẻ đã có thể tự quản lý bệnh tiểu đường của mình, bạn vẫn cần phải luôn sẵn sàng hỗ trợ trẻ khi cần thiết.
- Những thời điểm cần hỗ trợ: Đặc biệt là khi trẻ bị ốm, căng thẳng hoặc gặp các vấn đề về cảm xúc. Trong những thời điểm này, trẻ có thể cần sự giúp đỡ của bạn để vượt qua khó khăn và duy trì việc kiểm soát bệnh tiểu đường.
Ảnh hưởng cảm xúc đến anh chị em
Cảm xúc của anh chị em:
Anh chị em của trẻ mắc bệnh tiểu đường cũng có thể trải qua nhiều cảm xúc khác nhau, chẳng hạn như:
- Tội lỗi: Cảm thấy tội lỗi vì mình không mắc bệnh tiểu đường trong khi anh/chị/em của mình phải chịu đựng.
- Sợ hãi: Sợ rằng mình cũng có thể mắc bệnh.
- Ghen tị: Ghen tị vì anh/chị/em của mình nhận được nhiều sự quan tâm hơn từ cha mẹ.
Đáp ứng nhu cầu của tất cả các con:
Việc đáp ứng nhu cầu của tất cả các con là một thách thức đối với các bậc cha mẹ có con mắc bệnh tiểu đường.
- Dành thời gian cho từng con: Hãy cố gắng dành thời gian riêng cho từng con, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của chúng và cho chúng biết rằng bạn yêu thương chúng như nhau.
- Khuyến khích tham gia: Khuyến khích anh chị em của trẻ mắc bệnh tiểu đường tham gia vào các chương trình giáo dục về bệnh tiểu đường. Điều này giúp chúng hiểu rõ hơn về bệnh của anh/chị/em mình và cảm thấy mình là một phần của gia đình.
Tham khảo: