Tầm Soát Đái Tháo Đường Thai Kỳ: Thời Điểm Nào Thích Hợp?
Việc tầm soát đái tháo đường thai kỳ là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Phát hiện sớm và kiểm soát tốt bệnh giúp giảm nguy cơ biến chứng trong thai kỳ và sau sinh. Vậy, thời điểm nào là thích hợp nhất để thực hiện tầm soát này? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Tất cả phụ nữ mang thai đều nên được tầm soát đái tháo đường thai kỳ. Thông thường, trong quá trình khám thai định kỳ, bên cạnh việc thăm khám và hỏi về tiền sử bệnh, thai phụ sẽ được chỉ định thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose để kiểm tra xem có mắc đái tháo đường thai kỳ hay không.
Nghiệm Pháp Dung Nạp Glucose Là Gì?
Nghiệm pháp dung nạp glucose (Glucose Tolerance Test - GTT) là một xét nghiệm giúp chẩn đoán xem một thai phụ chưa từng bị đái tháo đường trước đó có mắc đái tháo đường thai kỳ trong quá trình mang thai hay không theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA). Đái tháo đường thai kỳ thường không có triệu chứng rõ ràng, vì vậy, xét nghiệm máu là phương pháp duy nhất để phát hiện bệnh.
Khi Nào Nên Thực Hiện Xét Nghiệm Tầm Soát?
Nghiệm pháp dung nạp glucose thường được thực hiện vào khoảng tuần thứ 24 đến 28 của thai kỳ. Đây là thời điểm mà các bất thường liên quan đến đái tháo đường thai kỳ bắt đầu xuất hiện rõ rệt. Tuy nhiên, nếu bạn có các yếu tố nguy cơ hoặc đã từng bị đái tháo đường thai kỳ trong lần mang thai trước, mang đa thai, bác sĩ có thể chỉ định bạn thực hiện xét nghiệm sớm hơn.
Các yếu tố nguy cơ của đái tháo đường thai kỳ bao gồm:
- Tiền đái tháo đường: Có chỉ số đường huyết cao hơn bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường.
- Tăng huyết áp: Huyết áp cao có thể làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ.
- Tiền sử đái tháo đường thai kỳ: Đã từng mắc bệnh trong lần mang thai trước.
- Gia đình có người thân (cha mẹ, anh chị em) mắc đái tháo đường típ 2: Yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): Rối loạn nội tiết liên quan đến kháng insulin.
- Thừa cân, béo phì: Chỉ số khối cơ thể (BMI) cao làm tăng nguy cơ kháng insulin.
- Chủng tộc: Một số chủng tộc có nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ cao hơn, bao gồm người Mỹ gốc Phi, người Mỹ Latinh, người Mỹ bản địa, người Mỹ gốc Á và người dân đảo Thái Bình Dương.
- Từng sinh con to (trên 4kg): Có thể là dấu hiệu của tình trạng rối loạn đường huyết trong thai kỳ trước đó.
- Sẩy thai không rõ lý do: Có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin và rối loạn đường huyết.
- Tuổi tác: Phụ nữ trên 25 tuổi có nguy cơ mắc đái tháo đường thai kỳ cao hơn.
Quá Trình Thực Hiện Nghiệm Pháp Dung Nạp Glucose Diễn Ra Như Thế Nào?
Để thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose, bạn cần nhịn ăn ít nhất 8 giờ trước khi đến bệnh viện hoặc phòng khám. Quá trình xét nghiệm diễn ra như sau:
- Lấy máu thử đường huyết đói: Mẫu máu đầu tiên được lấy để đo chỉ số đường huyết khi đói.
- Uống dung dịch glucose: Sau khi lấy máu, bạn sẽ được yêu cầu uống một ly nước chứa 75g đường glucose.
- Lấy máu thử đường huyết sau 1 và 2 giờ: Các mẫu máu tiếp theo sẽ được lấy sau 1 giờ và 2 giờ kể từ khi bạn uống dung dịch glucose.
Trong suốt thời gian chờ đợi giữa các lần lấy máu, bạn không được ăn bất cứ thứ gì, hạn chế vận động mạnh và có thể uống nước lọc nếu cảm thấy khát.
Tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ (theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ - ADA 2017):
Bạn sẽ được chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ nếu có ít nhất một trong các chỉ số đường huyết sau đây vượt quá ngưỡng quy định:
- Đường huyết đói: ≥ 92 mg/dL (5.1 mmol/L)
- Đường huyết sau 1 giờ: ≥ 180 mg/dL (10.0 mmol/L)
- Đường huyết sau 2 giờ: ≥ 153 mg/dL (8.5 mmol/L)
Cần Làm Gì Khi Được Chẩn Đoán Mắc Đái Tháo Đường Thai Kỳ?
Nếu bạn được chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ, đừng quá lo lắng. Điều quan trọng là bạn cần được tư vấn và theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa nội tiết. Bác sĩ sẽ hướng dẫn bạn về chế độ ăn uống, vận động phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn.
Trong phần lớn các trường hợp (khoảng 90%), thai phụ có thể kiểm soát tốt đường huyết chỉ bằng cách điều chỉnh chế độ ăn uống và tăng cường vận động [theo Mayo Clinic],. Tuy nhiên, một số ít trường hợp có thể cần phải sử dụng thêm thuốc insulin để kiểm soát đường huyết. Dù bạn được điều trị bằng phương pháp nào, việc tái khám đúng hẹn với bác sĩ chuyên khoa nội tiết và sản khoa là vô cùng quan trọng để đảm bảo sức khỏe tốt nhất cho cả bạn và em bé.
Lưu ý: Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho lời khuyên của chuyên gia y tế. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ để có phác đồ điều trị phù hợp nhất với tình trạng sức khỏe của bạn.