Bệnh tiểu đường ở phụ nữ: Những điều cần biết
Tổng quan
Theo một nghiên cứu trên tạp chí Annals of Internal Medicine, từ năm 1971 đến năm 2000, tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân tiểu đường đã giảm đáng kể. Đây là một tin vui, phản ánh những tiến bộ trong điều trị bệnh. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong ở phụ nữ mắc bệnh tiểu đường vẫn còn đáng lo ngại. Thêm vào đó, sự khác biệt về tỷ lệ tử vong giữa phụ nữ mắc bệnh tiểu đường và phụ nữ không mắc bệnh tiểu đường cao hơn gấp đôi so với nam giới.
Vậy tại sao lại có sự khác biệt này giữa nam và nữ khi mắc bệnh tiểu đường?
- Phụ nữ thường được điều trị các yếu tố nguy cơ tim mạch ít tích cực hơn: Các nghiên cứu cho thấy rằng phụ nữ có thể không được điều trị các yếu tố nguy cơ tim mạch như huyết áp cao và cholesterol cao một cách tích cực như nam giới, dẫn đến tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.
- Các biến chứng của bệnh tiểu đường ở phụ nữ khó chẩn đoán hơn: Một số biến chứng của bệnh tiểu đường ở phụ nữ có thể biểu hiện không điển hình hoặc bị bỏ qua, dẫn đến việc chẩn đoán và điều trị chậm trễ.
- Phụ nữ thường mắc nhiều loại bệnh tim khác nhau hơn so với nam giới: Phụ nữ có xu hướng phát triển các bệnh tim mạch khác với nam giới, chẳng hạn như bệnh mạch vành vi mạch, có thể khó chẩn đoán và điều trị hơn.
- Hormone và viêm nhiễm cũng biểu hiện rất khác ở phụ nữ: Sự khác biệt về hormone và viêm nhiễm giữa nam và nữ có thể ảnh hưởng đến cách bệnh tiểu đường tác động lên cơ thể và làm tăng nguy cơ biến chứng ở phụ nữ.
Những phát hiện này cho thấy bệnh tiểu đường ảnh hưởng đến phụ nữ và nam giới rất khác nhau. Vậy nếu bạn là phụ nữ và mắc bệnh tiểu đường, bạn cần biết những gì?
Các triệu chứng bệnh tiểu đường ở nữ giới
Nếu bạn là nữ giới và bị tiểu đường, bạn có thể gặp nhiều triệu chứng tương tự như nam giới. Tuy nhiên, có một số triệu chứng đặc trưng chỉ xuất hiện ở nữ giới. Việc nhận biết cả hai loại triệu chứng này sẽ giúp bạn phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.
Các triệu chứng đặc trưng ở nữ giới bao gồm:
- Nhiễm nấm ở miệng và vùng âm đạo (bệnh nấm Candida âm đạo): Đường huyết cao tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển, gây nhiễm trùng ở âm đạo và miệng.
- Nhiễm trùng đường tiết niệu: Tương tự như nhiễm nấm, đường huyết cao cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu ở phụ nữ.
- Rối loạn chức năng tình dục nữ: Bệnh tiểu đường có thể gây tổn thương dây thần kinh và mạch máu, dẫn đến giảm ham muốn, khô âm đạo và khó đạt cực khoái.
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS): PCOS là một rối loạn nội tiết tố phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Nó có liên quan đến kháng insulin, một yếu tố nguy cơ của bệnh tiểu đường.
Các triệu chứng chung ở cả nam và nữ:
- Tăng cảm giác khát nước và đói
- Đi tiểu thường xuyên
- Giảm cân hoặc tăng cân không rõ nguyên nhân
- Mệt mỏi
- Mờ mắt
- Vết thương lâu lành
- Buồn nôn
- Nhiễm trùng da
- Mảng da sẫm màu ở các vùng cơ thể có nếp nhăn (ví dụ: nách, cổ)
- Cáu kỉnh
- Hơi thở có mùi thơm, mùi men hoặc mùi aceton
- Giảm cảm giác ở bàn tay hoặc bàn chân
Lưu ý quan trọng: Nhiều người mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 không có triệu chứng rõ ràng. Do đó, việc kiểm tra đường huyết định kỳ là rất quan trọng, đặc biệt nếu bạn có các yếu tố nguy cơ.
Tiểu đường khi mang thai
Tiểu đường tuýp 1 và tuýp 2
Nếu bạn bị tiểu đường (tuýp 1 hoặc tuýp 2) và đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai, bạn cần nhận thức rõ những nguy cơ tiềm ẩn để đảm bảo sức khỏe cho cả bạn và con. Việc theo dõi đường huyết và sức khỏe tổng quát trước và trong khi mang thai là vô cùng quan trọng.
Khi mang thai, đường trong máu và xeton từ mẹ có thể truyền qua nhau thai đến em bé. Trẻ cũng cần năng lượng từ glucose để phát triển. Tuy nhiên, nếu lượng đường huyết của bạn quá cao, trẻ có nguy cơ bị dị tật bẩm sinh, đặc biệt là trong giai đoạn đầu của thai kỳ.
Bệnh tiểu đường thai kỳ
Tiểu đường thai kỳ xảy ra ở khoảng 1/20 số phụ nữ mang thai. Các hormone trong thai kỳ có thể cản trở hoạt động của insulin, khiến cơ thể cần sản xuất nhiều insulin hơn bình thường. Tuy nhiên, ở một số phụ nữ, lượng insulin này không đủ, và họ phát triển bệnh tiểu đường thai kỳ.
Đối với hầu hết phụ nữ, bệnh tiểu đường thai kỳ sẽ biến mất sau khi sinh. Tuy nhiên, nếu bạn đã từng bị tiểu đường thai kỳ, bạn có nguy cơ cao hơn mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 trong tương lai. Do đó, việc duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra đường huyết định kỳ sau khi sinh là rất quan trọng.
Các yếu tố nguy cơ của bệnh tiểu đường
Theo Cơ quan Sức khỏe Phụ nữ, Cục Y tế và Dịch vụ Con người Hoa Kỳ, bạn có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 nếu:
- Trên 45 tuổi
- Thừa cân hoặc béo phì (BMI ≥ 25 kg/m²)
- Có tiền sử gia đình mắc bệnh tiểu đường (cha mẹ hoặc anh chị em ruột)
- Sinh con nặng hơn 4 kg
- Đã từng bị tiểu đường thai kỳ
- Huyết áp cao (≥ 140/90 mmHg)
- Lượng cholesterol cao (HDL-C < 35 mg/dL hoặc triglycerides > 250 mg/dL)
- Ít vận động (tập thể dục ít hơn ba lần một tuần)
- Có các tình trạng sức khỏe khác liên quan đến các vấn đề sử dụng insulin, chẳng hạn như hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)
- Có tiền sử bệnh tim hoặc đột quỵ
Nếu bạn có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào kể trên, hãy thảo luận với bác sĩ về việc kiểm tra đường huyết và các biện pháp phòng ngừa bệnh tiểu đường.
Làm gì để kiểm soát bệnh tiểu đường?
Ở mọi lứa tuổi, cơ thể phụ nữ có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát bệnh tiểu đường và lượng đường huyết. Bạn có thể phải đối mặt với nhiều thách thức do:
- Các hormone thay đổi liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, sự sinh đẻ và thời kỳ mãn kinh gây khó khăn để duy trì nồng độ đường huyết ổn định.
- Một số thuốc tránh thai có thể làm tăng đường huyết.
- Glucose trong cơ thể có thể tạo điều kiện cho nhiễm nấm.
Tuy nhiên, có nhiều cách bạn có thể áp dụng để ngăn chặn hoặc trì hoãn bệnh, tránh các biến chứng và kiểm soát các triệu chứng của bệnh tiểu đường.
Giảm cân và tập thể dục
Bạn không cần phải giảm cân quá nhiều. Một nghiên cứu của Chương trình Phòng chống Bệnh tiểu đường (Diabetes Prevention Program) cho thấy rằng bạn có thể trì hoãn hoặc thậm chí ngăn ngừa bệnh tiểu đường tuýp 2 bằng cách chỉ cần giảm 5-7% trọng lượng cơ thể. Bạn có thể thực hiện điều này bằng cách ăn các loại thực phẩm lành mạnh hơn và tập thể dục 30 phút mỗi ngày, 5 ngày một tuần.
Không hút thuốc
Hút thuốc làm tăng nguy cơ gây ra các biến chứng liên quan đến bệnh tiểu đường, chẳng hạn như bệnh thận và tổn thương các dây thần kinh, đặc biệt là ở bàn chân.
Điều trị tiểu đường
Hãy tuân thủ các khuyến nghị của bác sĩ và nhân viên y tế trong việc kiểm soát bệnh tiểu đường của bạn. Cố gắng kiểm soát lượng đường trong máu, duy trì huyết áp và nồng độ cholesterol ở mức mục tiêu.
Tìm hiểu các dấu hiệu của biến chứng
Trao đổi với bác sĩ về các dấu hiệu của các biến chứng phổ biến của bệnh tiểu đường, bao gồm đau tim, đột quỵ và nhiễm toan ceton do tiểu đường. Nhận biết sớm các dấu hiệu này có thể giúp bạn được điều trị kịp thời và giảm thiểu tác hại.
Nắm bắt các triệu chứng
Cuối cùng, bạn cần nắm bắt được các triệu chứng của bệnh tiểu đường, cả các triệu chứng đặc trưng ở phụ nữ và các triệu chứng chung ở cả nam và nữ. Mặc dù tỷ lệ tử vong liên quan đến bệnh tiểu đường ở phụ nữ không giảm nhiều như ở nam giới, nhưng sự hiểu biết và kiểm soát các triệu chứng cũng như biến chứng có thể giúp bạn có một cuộc sống khỏe mạnh hơn.
Bạn có thể quan tâm đến chủ đề: