Cúm và Bệnh Tiểu Đường: Những Điều Cần Biết
Nếu bạn bị tiểu đường, nguy cơ phải nhập viện để điều trị cúm và các biến chứng của nó tăng gấp ba lần so với người không mắc bệnh. Bản thân bệnh cúm cũng có thể tác động tiêu cực đến việc kiểm soát lượng đường trong máu của bạn.
Cúm là gì?
Cúm, hay còn gọi là influenza, là một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra. Bệnh lây lan chủ yếu qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Người bệnh tiểu đường có nguy cơ cao hơn mắc các biến chứng nghiêm trọng do cúm, đặc biệt là viêm phổi.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), cúm và các bệnh nhiễm virus khác có thể làm tăng lượng đường trong máu và tăng nguy cơ biến chứng nghiêm trọng như nhiễm toan ceton (DKA) và hội chứng tăng áp lực thẩm thấu máu (HHS). [^1^]
Cúm ảnh hưởng đến lượng đường trong máu như thế nào?
Thông thường, cúm có xu hướng làm tăng lượng đường trong máu do cơ thể giải phóng các hormone để chống lại nhiễm trùng. Tuy nhiên, những người đang dùng thuốc hạ đường huyết, đặc biệt là insulin, có thể gặp nguy cơ hạ đường huyết nếu không ăn đủ carbohydrate.
Khi bị cúm, điều quan trọng là phải kiểm tra lượng đường trong máu thường xuyên hơn bình thường. Việc kiểm tra thường xuyên giúp bạn phát hiện sớm các biến động bất thường và điều chỉnh kế hoạch điều trị kịp thời. Các triệu chứng của bệnh cúm đôi khi có thể che lấp các dấu hiệu của tăng hoặc hạ đường huyết, khiến bạn khó nhận biết và xử lý.
Vì lý do này, bạn có thể bị hạ đường huyết hoặc tăng đường huyết mà không nhận ra. Cả hai tình trạng này đều có thể trở nên nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời.
Làm thế nào bạn biết mình bị cúm?
Các triệu chứng của cúm thường xuất hiện đột ngột và có thể bao gồm:
- Sốt
- Ho
- Đau họng
- Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi
- Đau nhức cơ thể
- Đau đầu
- Ớn lạnh
- Mệt mỏi
- Nôn mửa và tiêu chảy (ít gặp hơn ở người lớn so với trẻ em)
Bạn có thể bị nhiễm cúm và có một số triệu chứng trên nhưng không bị sốt.
Bạn phải làm gì nếu bị cúm?
Nếu bạn có bất kỳ triệu chứng nào giống như cúm, hãy liên hệ với bác sĩ ngay lập tức. Nếu bạn bị cúm, bác sĩ có thể kê toa thuốc kháng virus như oseltamivir (Tamiflu) hoặc zanamivir (Relenza) để giúp giảm mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng và giúp bạn hồi phục nhanh hơn. [^2^]
Ngoài việc tuân theo các khuyến cáo điều trị của bác sĩ, bạn nên:
- Tiếp tục dùng thuốc trị bệnh tiểu đường hoặc insulin: Đừng tự ý ngừng hoặc thay đổi liều lượng thuốc của bạn mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ.
- Kiểm tra lượng đường trong máu mỗi bốn giờ và theo dõi kết quả: Điều này giúp bạn theo dõi tình trạng đường huyết và điều chỉnh kế hoạch ăn uống hoặc dùng thuốc nếu cần.
- Uống nhiều chất lỏng không calo để tránh mất nước: Mất nước có thể làm tăng lượng đường trong máu và làm trầm trọng thêm các triệu chứng của bệnh tiểu đường.
- Ăn uống như thường lệ: Cố gắng duy trì chế độ ăn uống cân bằng để cung cấp năng lượng cho cơ thể và giúp bạn hồi phục.
- Tự đo cân nặng mỗi ngày: Sụt cân không chủ ý có thể là dấu hiệu của lượng đường trong máu cao.
Bạn có thể dùng thuốc cảm cúm không?
Một số loại thuốc cảm cúm không kê toa có thể không phù hợp cho những người bị bệnh tiểu đường. Một số loại thuốc có thể chứa các thành phần có thể ảnh hưởng đến lượng đường trong máu hoặc tương tác với thuốc trị tiểu đường của bạn.
Ví dụ, một số loại thuốc cảm cúm có chứa thuốc kháng viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, thường không được khuyến cáo cho bệnh nhân tiểu đường vì chúng có thể làm tăng nhẹ nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ. Ngoài ra, một số loại thuốc cảm cúm có thể chứa hàm lượng đường tương đối cao, có thể gây khó khăn trong việc kiểm soát lượng đường trong máu. Tuy nhiên, bạn có thể tìm các lựa chọn thay thế có hàm lượng đường thấp hơn tại nhà thuốc và dược sĩ có thể giúp bạn chọn một loại thuốc phù hợp.
Điều quan trọng cần nhớ là thuốc cảm cúm chỉ điều trị các triệu chứng trong khi cơ thể bạn tự hồi phục.
Khi nào bạn cần đi cấp cứu?
Bạn nên liên hệ với bác sĩ hoặc đến bệnh viện ngay lập tức nếu bạn gặp bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào sau đây:
- Không thể ăn uống bình thường
- Bị ói trong vòng 6 giờ sau khi ăn
- Bị tiêu chảy nặng
- Sụt 2,2 kg hoặc nhiều hơn
- Nhiệt độ trên 38°C
- Đường huyết thấp hơn 60 mg/dL hoặc cao hơn 300 mg/dL
- Khó thở
- Cảm thấy buồn ngủ hoặc không thể suy nghĩ rõ ràng
Bạn có thể ăn gì khi bị tiểu đường và bệnh cúm?
Khi bị cúm, bạn có thể cảm thấy mệt mỏi, không có cảm giác đói hoặc khát nước. Tuy nhiên, nếu bạn bị tiểu đường, bạn phải ăn uống thường xuyên để kiểm soát lượng đường trong máu và tình trạng bệnh tiểu đường.
Lý tưởng nhất, hãy chọn thực phẩm từ các bữa ăn bình thường hằng ngày của bạn. Cố gắng ăn lượng thực phẩm chứa khoảng 15g carbohydrate mỗi giờ hoặc tương đương khi bị bệnh. Ví dụ, bạn có thể ăn một lát bánh mì nướng, 3/4 cốc sữa chua không đường hoặc 1 chén súp loãng.
Giữ cho mình không bị mất nước
Bạn có thể bị buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy khi mắc bệnh cúm. Đó là lý do tại sao uống đủ nước là điều rất quan trọng để tránh bị mất nước.
Với cúm và bệnh tiểu đường, mục tiêu là uống một cốc nước mỗi giờ. Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ (ADA) khuyến cáo nên uống trà không đường, nước lọc hoặc bia gừng không đường nếu lượng đường trong máu của bạn đang cao. Nếu lượng đường trong máu của bạn thấp, bạn có thể uống chất lỏng có chứa khoảng 15g carbohydrate, chẳng hạn như 1/4 ly nước ép nho hoặc 1 ly nước uống dành cho các vận động viên thể thao.
Làm thế nào bạn có thể ngăn chặn bệnh cúm khi đang mắc bệnh tiểu đường?
Nếu bạn bị tiểu đường, bạn có nguy cơ cao bị biến chứng cúm. Do đó, điều quan trọng là phải thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tránh bị nhiễm bệnh.
Biện pháp phòng ngừa quan trọng nhất là tiêm vaccine cúm hàng năm. Mặc dù vaccine cúm không thể ngăn ngừa bệnh cúm 100%, nhưng chúng có thể giúp giảm nguy cơ bị nhiễm bệnh và giảm mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng nếu bạn bị nhiễm bệnh. [^3^]
Bạn cũng nên yêu cầu các thành viên trong gia đình, đồng nghiệp và những người bạn thân thiết tiêm vaccine cúm. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng bạn ít có khả năng mắc bệnh cúm nếu những người xung quanh bạn không bị cúm.
Ngoài ra, hãy giữ bàn tay sạch sẽ bằng cách rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây. Điều này giúp loại bỏ vi trùng từ tay trước khi chúng có thể xâm nhập vào cơ thể qua miệng, mũi hoặc mắt.
[^1^]: Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (n.d.). Flu & People with Diabetes. Retrieved from https://www.cdc.gov/flu/highrisk/diabetes.htm [^2^]: National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID). (2023). Flu (Influenza). Retrieved from https://www.niaid.nih.gov/diseases-conditions/flu-influenza [^3^]: American Diabetes Association (ADA). (n.d.). Flu and Diabetes. Retrieved from https://diabetes.org/healthy-living/medication-treatments/flu-shots